قواعد حسن نیت و رفتار منصفانه در قراردادها؛ در فقه و حقوق ایران با مطالعه تطبیقی حقوق اتحادیه اروپایی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/ejs.2023.410305.1506
چکیده

زمینه و هدف : اصل حسن نیت و رفتار منصفانه، یکی از اصول مهم اخلاقی و حقوقی است. هدف مقاله حاضر بررسی قواعد حسن نیت و رفتار منصفانه در قراردادها در فقه و حقوق ایران و حقوق اتحادیه اروپایی است. مواد و روش‌ها : مقاله حاضر توصیفی-تحلیلی است. مواد و داده‌ها کیفی است و در گردآوری مطالب و داده‌ها از روش فیش ­برداری استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی : در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. یافته‌ها : در حقوق اتحادیه اروپایی، اصل حسن نیت و رفتار منصفانه به­ صراحت بیان شده است. در نظام حقوقی ایران، اصطلاح حسن نیت در قانون مدنی به ­کار نرفته است، اما در قوانینی مانند قانون مسئولیت مدنی مصوب 1339 و قانون تجارت الکترونیکی 1382 و قانون تجارت ایران، این اصطلاح به­ صورت ضمنی به‌کار رفته است. در فقه شیعه دلایلی وجود دارد که بر ضرورت رعایت صداقت و درستی در قراردادها از جمله قراردادهای تجاری تأکید دارد. نتیجه‌گیری : در حقوق اتحادیه اروپایی حسن نیت و رفتار منصفانه در قراردادها به­صراحت مورد تایید قرار گرفته است. قلمرو و کارکرد حسن نیت در حقوق ایران در دوره‌های پیش ­قراردادی نمود بیشتری داشته است و بر اساس اراده بین طرفین معامله و قصد و نیت در جهت ایجاد تعهدات قراردادی شکل می‌گیرد. به‌طوری‌که موضوع قلمرو کارکردی حسن نیت در حقوق ایران مربوط به ‌قصد است.