تحلیل رمان قهوه سرد آقای نویسنده با تکیه بر کارکرد «صورتگردانی» در تخمین گروه مخاطبان
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/jlcr.2023.369458.1970چکیده
رمان قهوه سرد آقای نویسنده، نوشتۀ روزبه معین (چاپ اول: 1396)، مطابق شناسنامۀ کتاب، در مدت سه سال به چاپ هشتادوچهارم رسید. مطابق گزارش برخی از خبرگزاریها[1]، خریداران این رمان، در روز اول نشر، در صف انتظار ایستادند و همۀ نسخههای آن را خریدند. البته در این مورد تأثیر فضای مجازی را باید جدی گرفت زیرا نویسنده، پیش از انتشار، قطعههایی از آن را که صرفاً جنبۀ رمانتیک داشتند، در فضای مجازی منتشر میکرد. هدف این نوشته تبیین شیوۀ شخصیتپردازی و داستاننویسی این رمان است تا عوامل قوت و ضعف آن تعیین شوند. یکی از عوامل قوت این رمان استفاده از شیوۀ «صورتگردانی» در شخصیتپردازی است. این رمان به شیوۀ «صورتگردانی» نوشته شده و این شیوه صورتی نو به مفاهیم تکراری رمان داده است. در اینجا غرض از صورتگردانی این است که شخصیت اصلی، یک کنشگر هستهای است. او به سایههایی تکثیر میشود. هر سایه، در لایۀ زیرین، در نقش یک کنشگر و در لایۀ رویین، در صورت یک شخصیت مستقل نمود پیدا میکند ولی در یک یا چند کنش، از راه یک یا چند شباهت، دوباره در قالب اصل خود نمود مییابد. در این بررسی از روش تحلیلی استفاده شده است، یعنی «صورتگردانی» شخصیتها، نقطۀ مرکزی رمان تلقی شده و میزان دوری و نزدیکی، و هماهنگی و ناهماهنگی عناصر با آن سنجیده شده تا نشانههایی از سلیقههای ذوقی و فرهنگی علاقهمندان به دست آید. نتیجۀ بررسی نشان میدهد که عناصر رمان در خدمت شیوۀ «صورتگردانی» هستند. شخصیتهای مهم رمان سایههای شخصیت اصلی و اپیزودهای رمانتیک متعدد، تکرار مضمون اصلی رمان هستند. علاوه بر این وجه توصیفی زبان با غلبه بر وجه رفتارگرایانۀ آن، جنبۀ رمانتیک رمان را بسیار برجسته کرده است. بدین ترتیب، عاشقی و هجران و توهم تنهایی با تعابیر متنوع بارها تکرار شده است و این میتواند گروههای خاصی را جذب کند. 1. از جمله رک. ایبنا، چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 (ibna.ir/news)