تأثیر دما، زمان و بکارگیری امواج فراصوت بر فرآیند رطوبت‌دهی خرمای دیری خوزستان

نویسندگان

1 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 پژوهشکدة خرما و میوه‎های گرمسیری کشور، اهواز، ایران.

doi
10.22059/ijbse.2024.376685.665549
چکیده

در تحقیق حاضر، تأثیر فرآیند رطوبت‌دهی با آب گرم (در دمای30 ، 40، 50، 60 و 70 درجه سلسیوس) و زمان غوطه‎وری (40، 50، 70، 85 و 100 دقیقه) به کمک امواج فراصوت (در دو سطح با فراصوت و بدون فراصوت) بر نرم کردن و کیفیت خرمای دیری مورد بررسی قرار گرفت. ویژگی‌های کیفی همچون درصد رطوبت، شاخص های رنگی  L, a, b, ∆E، قند کل، قند احیاء، ویژگیهای بافتی نظیر سفتی بافت، قابلیت جویدگی، هم‌چسبی و فنریت بررسی شد. برای طرح ریزی آزمایش و تجزیه و تحلیل نتایج از روش سطح پاسخ (RSM) با طرح آزمایش مرکب مرکزی (CCD) در محیط نرم افزار Design Expert 10 استفاده شد. نتایج نشان داد مدل رگرسیونی پیشنهادی در تعیین اثر فرآیند رطوبت‌دهی بر درصد رطوبت، قند احیاء، قند کل، شاخص‌های رنگی L و E∆، سفتی، قابلیت جویدگی، هم‌چسبی و فنریت نمونه‌های تحت تیمار معنی‌دار بود. درصد رطوبت و قند احیاء نمونه‌های تحت تیمار رطوبت دهی با فراصوت نسبت به تیمار بدون فراصوت به ترتیب 47/7 درصد و 34/1 برابر بیشتر بود که بیان کننده تأثیر تیمار فراصوت بر نمونه‌ها است. شاخص‌های رنگی a, b  در سطح 05/0 غیر معنی‌دار بودند. براساس بهینه‎یابی انجام شده، دمای 4۰ درجه سلسیوس و زمان 85 دقیقه با اعمال فراصوت را می‎توان به عنوان شرایط بهینه فرآیند رطوبت‌دهی میوة خرمای دیری تحت آزمایش، اعلام نمود. باید توجه داشت که استفاده از امواج فراصوت با وجود تأثیر بر برخی صفات، باید از نظر اقتصادی نیز توجیه‎پذیر باشد.