تحلیل گفتمان عدالت فضایی در سند سیاست گذاری مدیریت شهری (مطالعۀ موردی: شهر تهران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری رشتۀ جغرافیا و برنامه ریزی شهری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران
3 استادیار گروه مدیریت برنامه ریزی شهری و منطقهای، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران
doi
10.22103/JUSG.2019.1979چکیده
تبیین موضوع: شناخت و تحلیل فضا از طریق هدفها و فرایندهایی که آن را قوام بخشیدهاند اهمیت زیادی دارد. این اهداف و فرایندها توسط ساختارها، قوانین و نهادهای موجود که در ایجاد ناعدالتی تأثیر بسزایی دارند تهیه و پیادهسازی میشوند. در این میان، سیاستگذاری عرصه مهم و قدرتمندی در تولید فضا و ایجاد عدالت یا ناعدالتی فضایی به شمار میرود. بر این اساس عدالت فضایی یک ابزار مفهومی است که در چارچوب آن میتوان پویایی، فرایندها و ابزارهای تولید فضای شهری را در دستیابی به شهری عدالت محور مورد بررسی و تحلیل قرار داد. در این راستا هدف اصلی این پژوهش، تحلیل محتوای سیاستگذاری مدیریت شهری در چارچوب معیارهای گفتمان عدالت فضایی میباشد. روش: از آنجایی که طرح جامع شهر تهران سند اصلی در حوزه سیاستگذاری شهری است؛ در این مقاله به عنوان نمونۀ معرف اسناد سیاستگذاری انتخاب و با استفاده از روش کیفی و تحلیل تم، اصول و مؤلفههای مورد توجه در ارتباط با گفتمان عدالت فضایی از آن استخراج و تحلیل شده است. یافتهها:یافتههای پژوهش نشان میدهد که این سند به معیارهای نفی حاشیهای شدن، همه شمولی، برابری فرصتها و مشارکت توجه بیشتری داشته است. در مورد معیارهای تنوع، شفافیت و توافق، شواهد به دست آمده حاکی از توجه کمتر سند به اصول و مؤلفههای موجود در این معیارها میباشد. در زمینه معیارهای آزادی و تفاوت نیز؛ سند در حد برخی ایدههای کلی که فاقد سیاست پیشنهادی مشخص میباشد باقی مانده است. نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان میدهد در سند در سیاستگذاری مدیریت شهری تهران، برخی زمینهها و ابعاد عدالت فضایی مورد توجه قرار گرفته است که میتوان آن را به وجود نسبی «عدالت حالت فضایی» در سیاست گذاری مدیریت شهری تعبیر کرد.
