شناسایی و تحلیل پیشران‌های توسعه کشاورزی حفاظتی در استان آذربایجان شرقی

نویسندگان

1 گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی، گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، ایران

doi
10.22059/ijbse.2024.364316.665523
چکیده

مسئله فرسایش خاک در کشورهای در حال توسعه به مراتب شدیدتر از کشورهای توسعه یافته است. لازم است به علت انجام کشاورزی سنتی در بین کشاورزان، با توجه به هزینه زیاد نسبت به سود آن، کشاورزی حفاظتی به هدف اصلی تبدیل شده و تحقیقاتی در این زمینه صورت گیرد. لذا در گام اول پیشران‌های توسعه کشاورزی حفاظتی شناسایی شدند. این کار به روش تحلیل محتوای کیفی منابع و انجام مصاحبه با متخصصان و صاحب‌نظران حاصل از 22 مصاحبه نیمه ساختاریافته در استان آذربایجان شرقی انجام شده است. در گام دوم پیشران‌ها رتبه‌بندی و گروه‌بندی شدند. در گام سوم برای طراحی الگو از روش الگو‌سازی ساختاری تفسیری جهت تعیین سطح پیشران‌های اصلی شناسایی و روابط درونی بین پیشران‌ها استفاده شد. جامع و الگوی پیشران‌ها طراحی شدند و بعد از تشکیل کمیته‌ی فنی متشکل از 6 نفر با کارشناسان در بخش تحلیل پیشران‌های حاصل از تحلیل محتوای متن مصاحبه‌ها در مرحله کدگذاری اولیه، 37 عامل پیشران برای توسعه کشاورزی حفاظتی مشخص شدند، کدهای اولیه در هشت گروه اصلی شامل سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی، ساختاری و نهادی، حمایتی و مالی، نظارت و ارزیابی، فرهنگ‌سازی، بازار نهاده و زیر ساختی، تحقیق و توسعه و ترویجی و آموزشی طبقه‌بندی شدند. با استفاده از روش الگوسازی ساختاری تفسیری، هشت پیشران اصلی شناسایی شده و با ترسیم الگوی پیشران‌ها، پیشران‌های توسعه کشاورزی و حفاظتی در چهار سطح قرار گرفتند. در سطح یک الگو پیشران بازار نهاده و زیرساختی به‌عنوان پایه و ریشه اصلی الگوی پیشران‌های کشاورزی حفاظتی قرار گرفت. به عبارتی توسعه کشاورزی حفاظتی بیش از هر پیشران دیگر نیازمند این عامل است و این عامل به عنوان پایه است. پیشران‌های (سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی، ساختاری و نهادی، فرهنگ‌سازی، تحقیق و توسعه و ترویجی و آموزشی) در سطح دوم طراحی الگو قرار گرفتند و مشخص شد بین آن‌ها ارتباط قوی وجود دارد، همچنین در سطح سوم طراحی الگو، پیشران حمایتی و خدماتی قرار گرفت و در سطح چهارم نیز پیشران نظارت و ارزیابی مشخص شد. نتایج تحقیقات نشان از تأثیر این عامل بر پذیرش توسعه کشاورزی حفاظتی است.