محدودیت‌های زنان تولیدکننده صنایع‌دستی در روستاهای شهرستان ایرانشهر

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 کارشناس‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22048/rdsj.2021.266488.1908
چکیده

تولیدات صنایع­دستی می­تواند زمینۀ مناسبی را برای کسب درآمد بیشتر در نواحی روستایی ایجاد نماید. با توجه به اهمیت تولیدات صنایع­دستی در معیشت خانوارهای روستایی شهرستان ایرانشهر، هدف پژوهش حاضر بررسی محدودیت­های پیش­روی زنان روستایی در تولید صنایع‌دستی در روستاهای این شهرستان بود. این تحقیق به روش توصیفی و علی – مقایسه‌ای انجام شده است. برای تحقق اهداف مورد نظر، ضمن مطالعات اسنادی و بازدیدهای اولیه میدانی، طیف گسترده‌ای از شاخص­ها تعیین گردید. سپس با توجه به شاخص‌های تحقیق، پرسشنامه­های خانوار جهت جمع‌آوری اطلاعات لازم در ارتباط با خانوارهای تولیدکننده صنایع‌دستی تهیه شده است. جامعه آماری تحقیق، شامل تمامی زنان فعال در تولید صنایع‌دستی ساکن در روستاهای بالای 50 خانوار این شهرستان بود که با توجه به تعداد 9008 خانوار ساکن در این روستاها و استفاده از فرمول کوکران (با سطح خطای 05/0)، تعداد 376 خانوار به عنوان حجم نمونه محاسبه و خانوارهای نمونه به تناسب فراوانی خانوارهای ساکن در روستاهای نمونه با روش نمونه­گیری تصادفی ساده تعیین گردید و پرسشنامه تحقیق با کمک زن یا دختر فعال در تولید صنایع­دستی خانوار نمونه تکمیل شده‌ است. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده­ها، از نرم‌افزارهای FAHP، GRA و آزمون آماری در نرم افزار SPSS استفاده گردیده است. یافته‌های پژوهش مؤید آن است که موانع اقتصادی با میانگین 24/3 مهم­ترین محدودیت‌ پیش­روی تولیدکنندگان صنایع‌دستی در روستاهای شهرستان ایرانشهر می­باشد و شدت محدودیت اقتصادی، اجتماعی و نهادی به ترتیب در 2/74، 8/12 و 8/22 درصد از خانوارهای مورد مطالعه در سطح شدید یا بسیار شدید می‌باشد. همچنین نتایج حاصل از تکنیک GRA نشان داد که روستاهای مورد مطالعه، از نظر شدت محدودیت‌های پیش­روی زنان در تولید صنایع‌دستی، دارای وضعیت کاملاً متفاوتی می­باشند. با توجه به نتایج تحقیق، تشکیل و تقویت تعاونی و شرکت­های خصوصی با هدف حمایت از تولید و بازاریابی محصولات صنایع­دستی و رفع محدودیت­های پیش­روی زنان در تولید صنایع­دستی پیشنهاد می­گردد.