ارائه مدل جامع ترمودینامیکی برای پیش بینی حلالیت داروها در آب با استفاده از حلال‌های یوتکتیک عمیق به عنوان کمک حلال

نویسندگان

1 گروه مهندسی شیمی، دانشکده فنی و مهندسی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه مهندسی شیمی، دانشکده فنی و مهندسی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه مهندسی شیمی، دانشکده فنی و مهندسی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22075/chem.2025.36862.2344
چکیده

باتوجه‌به پایین بودن نسبی میزان حلالیت داروها در آب، نیاز به استفاده از روش‌هایی برای افزایش میزان حلالیت داروها در آب در صنایع دارویی محسوس می‌باشد. از جمله این روش‌ها استفاده از حلال‌های کمکی است. در میان ترکیبات مختلف به‌عنوان کمک حلال، حلال‌های یوتکتیک عمیق به دلیل سازگاری با محیط‌زیست، ارزان بودن و قابلیت مهندسی شدن خواص آن، پتانسیل گسترده‌ای در صنایع داروسازی یافته‌اند. باتوجه‌به تعداد و تنوع فراوان انواع داروها و حلال‌های یوتکتیک عمیق، امکان انجام مطالعات آزمایشگاهی برای تعیین میزان اثرگذاری کمک حلال‌ها بر روی حلالیت انواع داروها امکان‌پذیر نمی‌باشد؛ لذا محققان با استفاده از ارائه مدل‌های ترمودینامیکی می‌توانند میزان افزایش حلالیت داروها در آب را تخمین بزنند. در این پژوهش به بررسی عملکرد 5 مدل ترمودینامیکی پرداخته شده است. مدل‌های موجود، تجربی هستند و در نتیجه قابلیت پیش‌بینی ندارند؛ لذا برای حل این مشکل، مدل خیام- رجبی-حق بخش (KRH) برای اولین بار به‌عنوان اولین مدل پیش‌بینی‌کننده جامع و دقیق برای تخمین میزان حلالیت انواع داروها در آب به کمک حلال‌های یوتکتیک عمیق به‌عنوان کمک حلال ارائه گردید. برای توسعه این مدل از بانک داده وسیعی شامل 1489 داده آزمایشگاهی برای 13 داروی متنوع و 17 حلال یوتکتیک عمیق استفاده گردید. میزان درصد AARD% این مدل برابر 00/13 که نشان‌دهنده دقت بالای این مدل می‌باشد. مطالعات آماری بر روی مدل KRH نشان‌دهنده رفتار قابل‌قبول و بدون سوگیری در تمام داروها و حلال‌های یوتکتیک عمیق بررسی شده می‌باشد. این مدل به دلیل جامعیت، دقت و نیازنداشتن به داده‌های آزمایشگاهی برای تخمین، کاربرد گسترده‌ای برای استفاده توسط محققان را دارد.