ارزیابی مقایسه‌ای گوگردزدایی استخراجی از سوخت مایع با استفاده از حلال‌های اوتکتیک عمیق حاوی تری اتانول آمین با نقش دوگانه دهنده پیوند هیدروژنی - گیرنده پیوند هیدروژنی

نویسندگان

1 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22075/chem.2025.36942.2346
چکیده

گوگرد موجود در سوخت، یکی از منابع اصلی آلاینده‌ها است که مشکلات زیست-محیطی را به همراه دارد. بعلاوه، وجود ناخالصی‌های گوگرد، منجر به بروز مشکلات خوردگی در واحدهای پالایشگاه و غیر‌فعال شدن کاتالیزور مورد استفاده در پالایشگاه‌ها می‌شود؛ بنابراین گوگرد‌زدایی از سوخت بسیار ضروری است. استفاده از فناوری‌های سبز جهت حل این مشکل، مورد توجه بسیاری از محققان است. حلال‌های اوتکتیک عمیق (DESs) به عنوان حلال‌هایی مشابه با مایعات یونی در نظر گرفته می‌شوند و به دلیل ویژگی‌هایی چون سازگاری با محیط‌ زیست و قیمت بسیار پایین، توجه روزافزونی را در فرآیند‌های جداسازی و استخراج به خود جلب کرده‌اند. در این مطالعه، حلال‌ اوتکتیک عمیق با اختلاط تری اتانول آمین (TEOA) به عنوان دهنده پیوند هیدروژنی (HBD) وکولین کلراید (ChCl) به عنوان گیرنده پیوند هیدروژنی (HBA) تهیه شد. سپس این حلال‌ اوتکتیک عمیق در گوگردزدایی استخراجی جهت حذف تیوفن (Th) مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصل با زمانی که TEOA نقش HBA در DES را ایفا می‌کند، مورد مقایسه قرار گرفت و کارایی TEOA در هر دو نقش دهندگی و گیرندگی پیوند هیدروژنی در فرآیند گوگردزدایی ارزیابی شد. برای مدل‌سازی و بهینه‌سازی فرایند استخراج، از روش سطح پاسخ (RSM) استفاده شد. سه پارامتر عملیاتی موثر بر گوگرد‌زدایی، نسبت اجزای حلال‌ اوتکتیک عمیق (HBA:HBD)، محتوای اولیه گوگرد و نسبت جرمی حلال‌ اوتکتیک عمیق به سوخت مدل (DES:MF)، انتخاب شدند. در شرایط عملیاتی بهینه برای دو حلال‌ اوتکتیک عمیق، حداکثر راندمان استخراج در یک مرحله به ترتیب 3/70 و 8/71 درصد بود.