اصل تعهد به اطلاع‌رسانی در پرتو آرای زیست‌محیطی دیوان بین‌المللی دادگستری

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jrels.2025.399498.599
چکیده

اصل تعهد به اطلاع‌رسانی یکی از اصول حقوق بین‌الملل محیط‌زیست است که به تعهد کلی یک دولت برای ارائۀ اطلاعات دربارة یک یا چند موضوع به‌صورت موقت به دولت دیگر، به‌ویژه درزمینة اطلاعات علمی یا فعالیت‌های خاص و فنی، اشاره دارد. اهمیت جهانی این اصل در رویۀ داوری بین‌المللی، در اختلاف میان اسپانیا و فرانسه موسوم به قضیۀ «دریاچۀ لانو» موردتوجه قرار گرفت و در بسیاری از اسناد الزام‌آور و غیرالزام‌آور حقوق بین‌الملل تصریح شد. آغازگر آن را می‌توان اعلامیۀ استکهلم 1972 دانست. این نوشتار به‌دنبال پاسخ به این پرسش کلیدی است که «اصل تعهد به اطلاع‌رسانی چگونه در حقوق بین‌الملل و رویة قضایی دیوان بین‌المللی دادگستری شناسایی شده و چه نقشی در دعاوی و پرونده‌های نوظهور دیوان ایفا می‌کند؟» بررسی رویۀ قضایی دیوان نشان می‌دهد که این تعهد نه‌تنها در چهارچوب حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، بلکه در پرتو اصول حقوق  بین‌الملل، ازجمله اصل هم‌جواری، اصل همکاری و اصل احتیاط، معنا می‌یابد.