فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

همانند نظام‌های حقوقی پیشرفتة داخلی که در آن‌ها عرف یکی از منابع حقوق و تکالیف تلقی می‌شود، در سطح بین‌المللی، دست‌کم تا به امروز، عرف به‌عنوان منبعی زنده و تأثیرگذار شناخته شده است. در مقالة پیشِ‌رو این پرسش اساسی مطرح است که نقش عرف بین‌الملل در شکل‌گیری مسئولیت اجتماعی شرکت‌های نفتی چه اندازه است و آیا توانسته در تدوین و شکل‌گیری حقوق بین‌الملل نقش بسزایی داشته باشد؟ با گردآوری مطالب به‌صورت کتابخانه‌ای و روش تحلیلی-توصیفی این نتیجه به‌دست آمد که مسئولیت اجتماعی شرکتی برای جهانی‌شدن و ارتقای ارزش‌های شرکت، موردتوجه شرکت‌های تجاری قرار گرفته است؛ اما درعمل به دلیل نبودِ رکن معنوی عرف نتوانسته است در ایجاد یک قاعدة عرفی نقش بسزایی داشته باشد. همة رویه‌های جاری میان شرکای تجاری، دولت‌های سرمایه‌پذیر و سایر ذی‌نفعان درراستای ایفای تعهدات اجتماعی قرار داشته و در مسیر بین‌المللی‌شدن، قانونی‌شدن و بهره‌مندی از ضمانت‌اجراهای مقتضی گام برمی‌دارد و به نظر می‎رسد باوجود شروط محدود و ماهیت غیرالزام‌آور قراردادی مرتبط با مسئولیت اجتماعی در قراردادهای نفتی و معاهدات دوجانبة سرمایه‌گذاری امروزه در روابط تجاری، به ابزارهای نوینی برای قاعده‌مندسازی عملکرد شرکت‌های نفتی نیاز است.