فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«دفاع ضرورت» مندرج در مادة 25 طرح مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها (2001)، به دولت‌ها اجازه می‌دهد برای حفاظت از منافع اساسی خود در برابر خطری جدی و قریب‌الوقوع، اقدامات ضروری اتخاذ کرده و تعهداتشان را موقتاً به حالت تعلیق درآورند. بیشترین استناد به این دفاع در دعاوی میان دولت و سرمایه‌گذار، به‌ویژه از سوی سرمایه‌گذاران حوزة گاز، انجام شده است؛ هرچند در سایر پرونده‌های بین‌المللی نیز توسل به آن دیده می‌شود. با‌این‌حال، شروط سخت‌گیرانة مقرر در مادة 25 و رویکرد محتاطانة مراجع رسیدگی‌کننده در پرونده‌هایی که به ضرورت استناد شده، تردیدهایی دربارة کارآمدی و موفقیت این دفاع ایجاد کرده است. پرسش اصلی آن است که «ضرورت» تا چه اندازه می‌تواند در مواقع لزوم و به‌منظور حفاظت از منافع اساسی دولت‌ها مؤثر واقع شود. بررسی رویة قضایی و داوری‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که مفاد مادة 25 طرح مسئولیت چنان سخت‌گیرانه تنظیم شده است که تاکنون هیچ موردی از توسل به دفاع ضرورت با موفقیت همراه نبوده و تنها در برخی پرونده‌ها نقشی تکمیلی در کنار سایر دفاعیات دولت ایفا کرده است.