فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر تحلیل نظام‌مند انواع تمرین‌های کتاب‌های فارسی و نگارش دوره دوم ابتدایی (پایه‌های چهارم، پنجم و ششم) بر اساس چارچوب طبقه‌بندی تمرین‌های نونان (۱۹۹۹) بود. در این پژوهش توصیفی-تحلیلی، تمامی ۱۳۸۳ تمرین این کتاب‌ها با استفاده از تحلیل محتوا ،کدگذاری و در پنج دسته اصلی (شناختی، زبانی، تعاملی، عاطفی و خلاقانه) و ۲۰ زیرشاخه طبقه‌بندی شدند. پایایی کدگذاری با استفاده از ضریب کاپای کوهن (۰.۸۶) تأیید شد. برای بررسی تفاوت فراوانی‌ها از آزمون خی‌دو استفاده شد. یافته‌ها نشان داد تمرین‌های شناختی (۴۷.۴درصد) و زبانی (۳۲.۲درصد) در مجموع ۷۹.۶درصد کل تمرین‌ها را تشکیل می‌دهند، در حالی که تمرین‌های تعاملی (۲.۳درصد)، عاطفی (۴.۰درصد) و خلاقانه (۵.۱درصد) سهم اندکی دارند. نتایج آزمون خی‌دو (χ²=652.18, p<0.001) نشان‌دهنده ناهمگونی معنادار در توزیع انواع تمرین‌ها بود. همچنین ۹۱.۹درصد تمرین‌ها به صورت فردی طراحی شده‌اند و بیش از نیمی از آن‌ها به تولید جمله منفرد (۵۳.۴درصد) منجر می‌شد. تحلیل تطبیقی پایه‌ها نشان داد افزایش پایه تحصیلی به تنوع ساختاری چشمگیر در انواع تمرین‌ها منجر نشده است. نتایج نشان می‌دهد معماری تمرینی کتاب‌های فارسی عمدتاً از الگوی شناختی- ساختاری پیروی می‌کند و ابعاد تعاملی و خلاقانه در حاشیه قرار دارند. این پژوهش با معرفی شاخص تمرکز تمرینی نشان می‌دهد ارزیابی کیفیت کتاب درسی باید بر اساس الگوی کنش‌های یادگیرنده نیز صورت گیرد. پیشنهاد می‌شود در بازنگری‌های آتی، توزیع متوازن‌تری میان ابعاد شناختی، تعاملی و خلاقانه برقرار شود.