سنجش و رتبهبندی شاخصهای مؤثر در تقسیمات محلهای (مورد: محلههای درکه و قیطریه منطقه یک کلانشهر تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری برنامهریزی شهری، واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 عضو هیأت علمی جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد برنامهریزی شهری و مدرس دانشگاه غیرانتفاعی آبا، تهران، ایران
doi
چکیده
محلهها بهعنوان یکی از عناصر اصلی مدیریت شهری و نمادی از یک شهر سنتی اسلامی از گذشته تا امروز موردتوجه برنامه ریزان قرارگرفتهاند. تقسیمات محلههای شهری از دوره اسلامی تا دوره جدید دستخوش تغییر و تحول شده است. محله بندی درگذشته بر اساس شاخصهای اجتماعی و اقتصادی صورت گرفته است و در دوران معاصر بر اساس شاخصهای کالبدی، سیاسی و اقتصادی صورت گرفته است. منطقه 1 شهر تهران نیز که شامل روستاهای قدیمی تغییر شکل یافته و محلههای جدید شهری است، با توجه به شرایط پیشآمده، ناشی از مرزبندیهای جدید با مشکلاتی چون جدایی گزینی اجتماعی، تفکیک فضایی درون محله، درهمریختگی کاربریها و محدودیتها و مشکلات خدماترسانی روبرو است. پژوهش حاضر با تحلیل شاخصهای تقسیمات محلهای تدوینشده است. روش بکار گرفتهشده توصیفی- تحلیلی است که از روش چندمعیاره (تاپسیس) جهت مرزبندی محلات موردمطالعه استفادهشده است. نتایج حاصل از مدل تاپسیس منعکسکننده این مطلب است که در بین مؤلفههای موردسنجش در بین دو گروه ساکنان محله و مسئولان، ویژگی اجتماعی و فرهنگی بیشترین نقش را در مرزبندی محلات داشته است تلفیق آنها با شاخصهای سیاسی، اداری، کالبدی و اقتصادی که کارایی بیشتری در مرزبندی محلات به همراه خواهد داشت. در نتیجه شاخصهای مورد ارزیابی با در نظر گرفتن شرایط بومی، تأکید بر عناصر طبیعی محلات، ویژگیهای مشترک فرهنگی ساکنان، ویژگیهای اجتماعی و اقتصادی محلات، منافع مشترک مادی و معنوی با توجه به نشانههای هویت زا و با در نظر گرفتن مشارکت مردم در تعیین حدود محله حائز اهمیت است.محلهها بهعنوان یکی از عناصر اصلی مدیریت شهری و نمادی از یک شهر سنتی اسلامی از گذشته تا امروز موردتوجه برنامه ریزان قرارگرفتهاند. تقسیمات محلههای شهری از دوره اسلامی تا دوره جدید دستخوش تغییر و تحول شده است. محله بندی درگذشته بر اساس شاخصهای اجتماعی و اقتصادی صورت گرفته است و در دوران معاصر بر اساس شاخصهای کالبدی، سیاسی و اقتصادی صورت گرفته است. منطقه 1 شهر تهران نیز که شامل روستاهای قدیمی تغییر شکل یافته و محلههای جدید شهری است، با توجه به شرایط پیشآمده، ناشی از مرزبندیهای جدید با مشکلاتی چون جدایی گزینی اجتماعی، تفکیک فضایی درون محله، درهمریختگی کاربریها و محدودیتها و مشکلات خدماترسانی روبرو است. پژوهش حاضر با تحلیل شاخصهای تقسیمات محلهای تدوینشده است. روش بکار گرفتهشده توصیفی- تحلیلی است که از روش چندمعیاره (تاپسیس) جهت مرزبندی محلات موردمطالعه استفادهشده است. نتایج حاصل از مدل تاپسیس منعکسکننده این مطلب است که در بین مؤلفههای موردسنجش در بین دو گروه ساکنان محله و مسئولان، ویژگی اجتماعی و فرهنگی بیشترین نقش را در مرزبندی محلات داشته است تلفیق آنها با شاخصهای سیاسی، اداری، کالبدی و اقتصادی که کارایی بیشتری در مرزبندی محلات به همراه خواهد داشت. در نتیجه شاخصهای مورد ارزیابی با در نظر گرفتن شرایط بومی، تأکید بر عناصر طبیعی محلات، ویژگیهای مشترک فرهنگی ساکنان، ویژگیهای اجتماعی و اقتصادی محلات، منافع مشترک مادی و معنوی با توجه به نشانههای هویت زا و با در نظر گرفتن مشارکت مردم در تعیین حدود محله حائز اهمیت است.
