ادله فقهی متعارض در خصوص نقش دولت در اقتصاد (بازار)

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

3 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

doi
10.22034/ejs.2023.392598.1423
چکیده

زمینه و هدف : نقش دولت در اقتصاد از موضوعات مهمی است که در اسلام نیز محل بحث و اختلاف‌نظر است. هدف مقاله حاضر این است که ادله فقهی متعارض درباره نقش دولت در اقتصاد(بازار) را بررسی کند. مواد و روش‌ها : مقاله حاضر توصیفی-تحلیلی و داده­‌ها کیفی است. در گردآوری مطالب و داده‌ها از فیش ­برداری و کتاب­خانه ­ای استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی : در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. یافته‌ها : یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که مخالفان دخالت­ دولت در اقتصاد، به ‌قاعده تسلیط، به­ هم خوردن توازن و تعادل بازار، احادیث و اصل رضایت و اراده در تجارت در قالب دلایل مخالفت خود استناد کرده‌اند. عدالت اقتصادی و مبارزه با اخلال در نظم اقتصادی نیز مهم‌ترین ادله موافقان دخالت دولت در اقتصاد است. برخی نیز که معتقد به دخالت محدود دولت در بازار هستند، ضرورت و قاعده لاحرج را دلیل دیدگاه خود بیان کرده‌اند. نتیجه‌گیری : دیدگاه دخالت محدود دولت در اقتصاد و بازار به‌نحوی ‌که بیشتر جنبه نظارتی دارد بر دخالت مطلق و یا دخالت نکردن مطلق اولویت دارد؛ زیرا دولت با دخالت محدود باعث تنظیم‌گری در بازار می­شود و ضد انحصار عمل می‌کند.