صیانت از انرژی در پرتو آرمان‌های توسعة پایدار از منظر قوانین حقوقی و ‏کیفری ملّی و بین‌المللی

نویسندگان

1 استادیار حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکدة حقوق دانشگاه شهید بهشتی،‎ ‎تهران، ایران‎.‎‏ ‏

2 استادیار مهندسی عمران موسسه آموزش عالی علامه رفیعی و دانشجوی دکتری حقوق جزا و ‌جرم‌شناسی ‏دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jrels.2023.348326.506
چکیده

 نقش و ضرورت وجود قوانین در نحوة استحصال و مصرف انواع منابع انرژی‌ در تمام حوزه‌ها، به‌ویژه در عرصة صنعت‌ ساخت، انکار‌ناپذیر است. مقالة حاضر با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی تلاش نموده، ضمن معرفی مهم‌ترین قوانین بالادستی و معاهدات بین‌المللی مرتبط با حقوق انرژی، الزامات محیط‌زیستی آن را نیز شناسایی کند. هم‌اکنون در حوزة حقوق انرژی، مسئولیت‌ها، عموماً در قلمرو مسئولیت‌های حقوقی و مدنی تعریف شده‌اند و جرم‌انگاری خاصی برای صیانت از انرژی در سطح ملی وجود ندارد. معدود جرایم‌ تعریف‌‌شدة فعلی در حوزة انرژی نیز معطوف به موضوعات مرتبط با خرابکاری یا ایجاد محدودیت برای دسترسی به انرژی و تخریب محیط‌زیست است و مسائل مهمی هم‌چون بهره‌برداری غیراصولی، هدررفت انرژی و صیانت از منابع انرژی در سیاست‌های کیفری جایگاهی ندارد. اما جامعة جهانی در تلاش است رفتارهایی را که مبتنی بر مصرف بی‌رویة منابع فسیلی، تعرض به محیط‌زیست و حتی حقوق نسل‌های بعدی است، به‌عنوان جرم پنجمی از جرایم فراملی، مصداقی از جرم اِکوساید معرفی کند. سرانجام پیشنهاد می‌گردد حاکمیت همگام با جامعة جهانی در صیانت از انرژی، از سطح گفتمان فراتر رفته و از برنامه‌های عملیاتی در کنار آیین‌نامه‌های اجرایی حقوقی و کیفری و مشارکت بخش خصوصی بهره ببرد.