فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انتخاب روش استخراج مناسب به­منظور رسیدن به بازده بالاتر استخراج اسانس از گیاهان دارویی یکی از چالش­های پیش رو در تحقیقات علمی است. روش ترتیبی فراصوت-مایکروویو یکی از روش­های نوین استخراج است که در این پژوهش برای استخراج اسانس از گیاه ریحان استفاده شد. به­منظور بررسی تأثیر این روش در افزایش بازده استخراج، روش مایکروویو به­عنوان روش مبنا مورد مقایسه قرار گرفت. برای بهینه­سازی شرایط استخراج به روش ترکیبی، توان فراصوت، توان مایکروویو و زمان استخراج به­عنوان متغیرهای مستقل و بازده استخراج اسانس به‌عنوان پاسخ در نظر گرفته شد. طراحی آزمایشات به روش سطح پاسخ (RSM) با استفاده از طرح مرکب مرکزی (CCD) انجام شد. بیشترین بازده به‌دست‌آمده در شرایط 300 وات توان فراصوت، 600 وات توان مایکروویو و 40 دقیقه زمان استخراج به­دست آمد که معادل (3/2 % وزنی/وزنی) بود. این در حالی است که بازده روش استخراج مبنا 74/0درصد وزنی/وزنی به­دست آمد. نتایج به‌دست‌آمده از بررسی ترکیبات شیمیایی مواد مؤثره حاصل نشان داد که تعداد ترکیبات موجود در روش ترتیبی بالاتر از تعداد آن‌ها در روش مایکروویو است. علاوه ­بر این، با مقایسه خواص آنتی­اکسیدانی با استفاده از روش‌های DPPH و FRAP ثابت شد که روش ترتیبی در حفظ خواص اسانس حاصل از گیاه ریحان بهتر عمل کرده است. تصاویر میکروسکوپ الکترونی روبشی نیز نشان داد که غدد حاوی مواد مؤثره در اثر فرآیند استخراج ترتیبی نسبت به روش مبنا بیشتر تخریب شده­اند. به طور کلی، روش ترتیبی فراصوت-مایکروویو می­تواند به­عنوان روش کارآمدی برای استخراج اسانس از گیاه دارویی ریحان معرفی شود.