فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرنشینی در ایران از دهۀ 40 ­به بعد، شدت می­گیرد که نتیجۀ آن پیداش طرح­ های شهری (جامع و تفصیلی)­ جهت انتظام بخشیدن به توسعه ­های شهری است. این طرح­ها به دلیل نگرش صرفاً کالبدی که به شهرها داشته‌اند از بُعد اجتماعی، اقتصادی، فنی و سازمانی با نارسایی ­های بسیاری همراه بوده و در مجموع نتواسته­اند برای توسعۀ موزون و متناسب شهرها مؤثر باشند و غالباً نیز، به دلیل بلند مدت بودن و فاقد انعطاف­پذیری، در مقابل پویایی شهر نتوانسته­اند به اهداف خود دست یابند. ضرورت این امر، استفاده از الگوهای نوین توسعۀ شهری است که در اواخر قرن بیستم در کشورهای اروپایی و آمریکایی به کار گرفته شده و نسبت به طرح­های موجود موفقیت بیشتری را نشان می­دهند و شهرهای بی­روح مدرنیته را به سمت زندگی­های محله­ای با ساختارهای سنتی پیشین خود سوق می­دهند که مقیاس انسانی دارد و سرزندگی و زندگی در این گونه شهرها موج می­زند. از این‌ رو باید الگوهای نوین، که بیشتر بر پایۀ توجه به اصول و معیارهای انسان­گرایی و منعطف بودن استوار است، به عنوان طرح آلترناتیو استفاده گردد که بیشتر بر مقیاس­های کوچک (محلی) با بازۀ زمانی کم تأکید می ­کنند. هدف این مقاله، بررسی و تحلیل طرح توسعۀ شهرک خاوران با استفاده از مبانی نظری الگوهای نوین توسعۀ شهری از قبیل TND، TOD، رشد هوشمند، واحدهای برنامه­ریزی شده و ... است. این تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. محدودۀ مورد مطالعۀ این تحقیق، شهرک خاوران یکی از شهرک­های تازه طراحی شدۀ شهر تبریز است. برای گردآوری اطلاعات از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شده؛ همچنین از نرم­افزار ArcGIS برای تهیۀ نقشه­ها استفاده شده­است. تحلیل­های صورت گرفته، براساس نقشه­های ترسیم شدۀ محدوده و گزارش کار طرح بازنگری شهرک خاوران است. نتایج تحقیق نشان می­دهد با وجود توسعه و گسترش ادبیات نظری الگوهای نوین برنامه­ریزی شهری در کشور، این اصول و مبانی کمتر در طرح­های شهری کشور به طور عام و شهرک خاوران تبریز به صورت خاص مد نظر قرار گرفته است.