مطالعۀ تطبیقی کلانشهرهای ایران از لحاظ شاخص های توسعۀ پایدار

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22103/juas.2016.1833
چکیده

امروزه شهرها به ‌عنوان مصرف‌کننده و توزیع‌کنندۀ اصلی کالاها و خدمات تبدیل به نقاط کانونی پایداری شده‌اند. هدف این پژوهش، مطالعۀ کلان‌شهرهای ایران از لحاظ انطباق آنها با شاخص‌های توسعۀ پایدار و بررسی تطبیقی بین آنها است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. برای جمع‌آوری داده‌ها از روش‌های کتابخانه‌ای و اسنادی مانند سالنامۀ آماری مرکز آمار و سالنامۀ آماری شهرداری‌های کلانشهرهای ایران و نیز ۴۳ شاخص در سه بخش زیست‌محیطی، اقتصادی و کالبدی استفاده شده­است. جهت رتبه‌بندی شهرها، از مدل‌های ویکور، الکترا و تاپسیس و همچنین از مدل آنتروپی شانون جهت وزن­دهی به شاخص‌ها استفاده ‌شده­است. نتایج به دست آمده از ترکیب روش‌های سه‌گانه به ‌وسیلۀ تکنیک کپلند نشان داد که تهران با امتیاز ۴ در رتبۀ اول قرار گرفت و پس ‌از آن به ترتیب شهرهای اهواز با امتیاز 2، اصفهان با امتیاز ۰، تبریز با امتیاز ۱- و مشهد با امتیاز ۴- در رتبه‌های بعد قرار گرفتند. بررسی مجموعه معیارهای پژوهش نشان داد که مقدار معیارهای توسعۀ پایدار در هر یک از شهرها به شکل یکنواخت و همگن نبوده و هر شهر از نظر برخی از معیارها در وضعیت بهتری نسبت به دیگر شهرها قرار دارد.