واکاوی تأثیرات شهرسازی مدرن در ساخت اقتصادی و تجاری بافت های کهن شهری (مطالعۀ موردی: بافت کهنِ شهر زنجان)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناس ارشد مهندسی شهرسازی (گرایش برنامه ریزی شهری)، گروه مهندسی شهرسازی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

doi
10.22103/juas.2016.1834
چکیده

شهرسازی مدرن، محصول انقلاب صنعتی در مغرب زمین است. موفقیت­های اوّلیۀ این الگو در پاسخ­گویی به نیازهای عصر صنعت، آن را به پارادایمی مسلّط در عرصۀ شهرسازی تبدیل کرد؛ در نتیجه، خیلی زود مورد توجّه و تقلید دیگر کشورهای جهان قرار گرفت. در کشور ما نیز گرته­برداری و اقتباس عاری از زمینه­سازی به مشکلات عدیده­ای در شهرهای کشور دامن زد. بافت­های کهن به عنوان فضاهای سکونتگاهی که بر اساس الگوی  سنّتی ساخت و ساز شکل گرفته­اند، پهنه­هایی در شهرها بودند که در تقابل با الگوی مدرنیست­ها در شهرسازی قرار گرفتند. یکی از این تأثیرات، تأثیر شهرسازی مدرن در ساخت اقتصادی و تجاری بافت کهن بود. در این مطالعه به تحلیل تأثیرات شهرسازی مدرن در ساخت اقتصادی و تجاری بافت کهن شهر زنجان پرداخته شده است. مطالعۀ حاضر از نوع توصیفی و علی (پس رویدادی) بوده و از روش­های کتابخانه­ای (اسنادی) و پیمایشی (میدانی) به گردآوری اطلاعات اقدام شده­است. نتایج این تحقیق در دو بخش پیامدهای مثبت و منفی مورد توجّه قرار گرفته و تبیین شده­است. از پیامدهای مثبت تأثیرات شهرسازی مدرن در بافت کهن شهر زنجان، تسهیل نقل و انتقال کالا و خدمات و فراهم ساختن علل تغییرات کارکردی بازار سنّتی شهر است که به تفصیل در این­باره توضیح داده شده­است. از نتایج منفی آن نیز بر هم زدن تعادل اقتصادی و تجاری و افت کیفیت فضاهای اقتصادی و تجاری بافت کهن است.