مروری بر باقیمانده‌های دارویی در مواد غذایی با منشاء دامی و اثر فرآیندهای مختلف بر پایداری آن‌ها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 استاد گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/ijbse.2021.307484.665326
چکیده

داروهای دامپزشکی علیرغم مزیتی که در جهت درمان بیماری­های دامی دارند، می­توانند در مواد غذایی با منشاء دامی باقی بمانند و خطرات قابل توجهی برای سلامت مصرف­کننده ایجاد کنند. آنتی­بیوتیک­ها، ضد­­انگل/کرم­ها، ضد­کوکسیدیال­ها و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی عمده­ترین داروهای دامپزشکی هستند که قابلیت آلوده­کردن مواد غذایی را دارند. فرآیند مواد غذایی می­تواند به عنوان یک راهکار برای حذف باقیمانده­های دارویی مواد غذایی در نظر گرفته شود. آگاهی از محتوای باقیمانده­های دارویی و میزان کاهش آن­ها در طی فرآیندهای مختلف می­تواند از نقطه­نظر سلامت مصرف­کننده حائز اهمیت باشد. هدف از مقاله حاضر مرور پژوهش­های انجام­گرفته در مورد میزان باقیمانده­ داروهای دامپزشکی در مواد غذایی با منشاء دامی از قبیل شیر و فرآورده­های شیر، تخم­مرغ و فرآورده­های گوشتی؛ و همچنین اثر فرآیندهای مختلف بر پایداری این باقیمانده­های دارویی بود. برای این منظور کلیه مقالات و پایان­نامه­های مرتبط با موضوع از پایگاه­های داخلی شامل SID، Irandoc و MagIran و پایگاه­های اطلاعات خارجی از جمله Science Direct، Google Scholar، Scopus و Pub Med مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس مطالعات انجام­گرفته اکثر فرآورده­های غذایی با منشاء دامی داخل کشور آلوده به بقایای آنتی­بیوتیکی بودند. همچنین فرآورده­های غذایی با منشاء دامی سایر کشورها نیز حاوی مقادیر مختلفی از باقیمانده­های دارویی بودند. از طرفی براساس یافته­های علمی فرآیند حرارتی توانست باقیمانده­ تتراسایکلین­ها، ماکرولیدها، آمینوگلیکوزیدها و سولفونامیدهای موجود در شیر؛ باقیمانده­های تتراسایکلین، سیپروفلوکساسین، آنروفلوکساسین، سولفانیل­آمید و کلرپیریفوس موجود در تخم­مرغ؛ و باقیمانده­های اکسی­تتراسایکلین، آمپی­سیلین و کلرامفنیکل، سولفونامیدها، ضد­هلمینتیک­ها را در فرآورد­ه­های گوشتی کاهش دهد. همچنین فرآیندهای مایکروویو، انجماد و تخمیر نیز در کاهش باقیمانده­های دارویی مواد غذایی مؤثر واقع شدند.