مروری بر مطالعات مربوط به ارتقاء اعضای هیئت علمی در ایران و جهان
نویسندگان
1 دانشگاه فنی و حرفهای
2
doi
10.22091/apss.2025.13257.1045چکیده
هدف: یکی از محورهای کلیدی پژوهش در علم و دانش و دانشگاه و به طور خاص در حوزهی علمسنجی و مطالعات علم، ارزیابی و سنجش واحدهای مختلف علم و دانش در دانشگاه است. این پژوهش به بررسی مطالعات مربوط به ارتقاء اعضای هیئت علمی در دانشگاههای ایران و جهان میپردازد. اهداف: در این نوشتار متون مربوط به ارتقاء اعضای هیئت علمی دانشگاه در ایران و جهان مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. تأکید این متن بیش از هرچیز بر مقالات مربوط به این حوزه بوده است. روش پژوهش: روش پژوهش سندی- تحلیلی بوده است. هرچند سعی بر آن بوده تا جستجو به صورت روشمند و نظاممند انجام شود، اما با توجه به حجم بالای نوشتجات و فرصت محدود پژوهش، هیچگونه ادعایی نسبت به جامعیت و بسنده بودن متون مورد بررسی وجود ندارد. تنها تلاش شده است تا کلیت مسأله در قالب دستههای مختلف موضوعی در چارچوب کلی این حوزه نمایان و قابل احصاء شود. دستاوردهای مقاله: در این راستا، پیشینههای مربوط به ارتقاء در قالب نه محور عمده دستهبندی و بررسی شدهاند. محورهای عمده عبارتند از: 1. مطالعات مربوط به بیان موانع و چالشهای موجود درآییننامهی ارتقاء و ارائهی راهکارها؛ 2. مطالعات مربوط به یک یا تعدادی از وجوه چهارگانه ارتقاء؛ 3. مطالعات مربوط به بیان مسائل حاشیهنشینها اعم از علوم انسانی، زنان، سیاهپوستان و مانند آن؛ 4. مطالعات تطبیقی و مقایسهی وضعیت ارتقاء مرتبه در کشورهای مختلف؛ 5. مطالعات مربوط به بررسی فرآیند ارتقاء اعضای هیئت علمی در یک رشتهی خاص؛ 6. مطالعات مربوط به تجربیات و دیدگاههای خود اعضای هیئت علمی در مورد فرآیند ارتقاء؛ 7. مطالعات مربوط به سیر تطور مفهومی و گفتمانی ارتقاء در دورههای مختلف زمانی؛ 8. مطالعات مربوط به خودکارسازی و هوشمندسازی ارتقاء؛ 9. مطالعات مربوط به بومیسازی و نظریهپردازی دربارهی ارتقاء و نیز آیندهنگری. نتایج بیانگر تفاوت وضعیت در ایران نسبت به جهان و بهطور خاص کشورهای توسعهیافته و دانشگاههای نسل چهارم و آینده است. بنابراین پیشنهاد میشود که موضوعات کلیدی و مسائل اساسی همچون توجه به دانش و تجربیات بینالمللی و بهطور خاص خودکارسازی و هوشمندسازی فعالیتها و فرآیند ارتقاءدر پژوهشهای آینده بیشتر مورد توجه قرار گیرند. همچنین از دیگر مواردی که نیازمند پژوهشهای بیشتر و عمیقتر است میتوان به مباحث بومیسازی، نظریهپردازی و آیندهنگری اشاره کرد.