خود‌تنظیمی زیست‌محیطی؛ مفهوم، مبانی و ابزارها (با نگاهی به حقوق ایران)

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل و عمومی دانشکدۀ حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه حقوق بین‌الملل و عمومی دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم

3 دانش‌‌آموختۀ‌ کارشناسی ارشد حقوق نفت‌وگاز دانشکدۀ حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jrels.2021.305867.380
چکیده

خودتنظیمی زیست‌محیطی به‌عنوان ابزار نوین قاعده­گذاری زیست‌محیطی و در پاسخ به ناکارآمدی­های دولت در تنظیم مقررات مربوط به محیط ‌زیست شکل گرفت که با مبنا قرار دادن کثرت­گرایی و پذیرش اصل حسن­نیت و همکاری، قاعده‌مندسازی را به نهادهای خصوصی آلاینده واگذار­ می­کند. محیط ‌زیست مفهومی جهانی است و نمی‌توان قاعده­گذاری در این حوزه را به سطح کشورها محدود کرد. بنابراین، خودتنظیمی نیز براساس آن‌که در کشورها و توسط نهادهای ملی انجام شود یا در سطح بین‌المللی، اَشکال متفاوتی را ایجاد می­کند و دارای مزایا و معایب متفاوتی است، اما به دلیل ویژگی خاصی که در حوزۀ محیط‌ زیست مطرح است، معمولاً مزایای خودتنظیمی بیشتر و معایب آن با راه‌حل‌هایی قابل چشم­پوشی است. در مقالۀ پیش­رو تلاش شده است با تبیین مفهومی خودتنظیمی زیست‌محیطی و مزایا و معایب آن، روش نوین و مؤثرتری در قاعده­گذاری زیست‌محیطی و همچنین امکان اعمال آن در ایران مطرح گردد.