فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مظاهر دخالت دولت و نهادهای عمومی در زندگی اجتماعی، اختیار سلب مالکیت از اراضی و املاک اشخاص با هدف تأمین منافع عمومی است. این دخالت که برمبنای تأمین نظم و خیر عمومی و مصالح اجتماعی انجام می‌گیرد، زمینۀ ایجاد مسئولیت مدنی دولت را بر پایۀ مبانی مشخصی، مانند اصل برابری در برابر قانون و نظریه­های سازماندهی زیان، خدمت عمومی و همبستگی اجتماعی، فراهم می‌نماید. در این میان، وزارت نفت با توجه به وظایف مهمی که در زمینۀ اجرای طرح‌های عمومی و عمرانی برعهده دارد، براساس قوانین مختلفی مانند لایحۀ قانونی نحوۀ خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه‌های عمومی، عمرانی و نظامی، حوزۀ صلاحیت گسترده‌ای را در زمینۀ سلب مالکیت از اراضی و املاک برای خود فراهم کرده و قانون، مسئولیت جبران خسارت مالکان را برعهدۀ آن­ها گذاشته است. بااین­حال، در فرضی که اقدامات دولت در این حوزه مبتنی بر شرایط قانونی نبوده و یا مصداق تصرف عدوانی باشد، راهکارهای مختلفی برای طرح دعوا علیه دولت در دیوان عدالت اداری و دادگاه­های عمومی حقوقی وجود دارد که مقالۀ پیش­رو به تبیین و بررسی آن­ها می‌پردازد.