ارزیابی تأثیر ریزش آوار بر کارایی شبکه معابر در زلزله‌های احتمالی (مطالعه موردی: منطقه ثامن مشهد)

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت بحران، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

3 استادیار گروه مدیریت، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

doi
10.22103/juas.2016.1800
چکیده

شهر مشهد، به ­واسطة قرار گرفتن چندین گسل فعال در اطراف و درون آن، از ریسک بالایی در برابر خطر زلزله برخوردار است. در این میان، آسیب به زیرساخت‌‌های آن به ­ویژه، شبکة معابر و بزرگراه‌ها، تأثیر نامطلوبی بر دسترسی به مناطق حادثه‌دیده می‌گذارد. این مقاله، میزان آسیب‌ پذیری شبکه‌های ارتباطی منطقة ثامن مشهد و احتمال انسداد معابر این منطقه در اثر فروریزش ساختمان‌ها پس از زلزله را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد. این مطالعه به روش مدل­سازی با بیان ریاضیاتی انجام پذیرفت و مناطق بحرانی و دارای ریسک‌ پذیری ناشی از محاسبة درجة محصوریت معابر منطقه، با استفاده از امکانات و توانایی‌های نرم افزار ArcGIS مشخص گردیدند. مدل­سازی ریاضیاتی و درجة سازگاری معابر منطقه نشان داد که 58/2 درصد از معابر در صورت تخریب ساختمان‌های بدنة آنها، دارای سازگاری کاملاً نامناسب می‌گردند و با توجه به عدم رعایت تناسب ارتفاع ساختمان به عرض معبر، 46/3 درصد از آنها در موقعیت خطرناکی قرار خواهند گرفت؛ در نهایت، نتایج به­ دست آمده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، نشان می‌دهد که با محاسبة شاخص درجة محصوریت و معیار قرار دادن آن به طور صرف، اکثر مسیرهای موجود در زمان بروز حادثه بسته خواهند شد و کار دسترسی و امدادرسانی را با مشکل مواجه خواهند ساخت؛  بنابراین، معابر این منطقه تا زمان پایان اصلاح و بازسازی، در صورت بروز فاجعه‌هایی چون زلزله و دیگر حوادثی که نیاز به امدادرسانی فوری داشته باشند، نمی‌تواند نقش چندان مؤثری در کاهش آسیب‌پذیری و امدادرسانی فوری ایفا نمای