اسطورۀ ایزدان و باشندگان فعال در شعر معاصر فارسی

نویسندگان

1 گروه زبان‎های خارجه و ادبیات فارسی، مرکز آموزش‌های عمومی، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jlcr.2023.354006.1905
چکیده

«اسطوره» مفهومی بسیار اثربخش در زندگی انسان‌هاست که هر زمان، به شیوه‌ای خود را نشان می‌دهد. در گذشته‌های دور به‌عنوان جزء حقیقی زندگی انسان‌ها بوده و اینک در بخشی از حافظه ناخودآگاه بشر موجود است. ایزدان و باشندگان فعال بخشی از اساطیرند که بیشتر، کارکرد مذهبی دارند و با توجه به همین نقش، در طول زمان هم بیشتر دستخوش تغییر شده‌اند؛ ازاین‌رو، این سؤال پیش می‌آید که آیا امروزه نیز از این اساطیر اثری باقی مانده است؟ با توجه به اینکه شعر از آن دسته هنرهایی است که زمینه ظهور اساطیر را فراهم می‌سازد، برای پاسخ به این پرسش به بررسی شعر پنج‌ تن از شاعران معاصر پرداخته‎‌ایم. بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه با تغییر ادیان در طیّ سال‌های متوالی در سرزمین گستردة ایران، این اساطیر گاه تطبیق‌پذیر شده و تغییراتی یافته‌اند، اما هرگز محو نشده‌ و در فضای سیال ذهن شاعران گاه به عرصة ظهور پانهاده‌اند. در کل اهورامزدا، امشاسپندان، آذر یا آتش، میترا و ناهید در شعر معاصر گاه با حفظ خویش‌کاری‌های خود نمایان شده‌اند. همچنین باشندگان فعال گاه در شکل باستانی آن (سروش) و گاه نیز متأثر از دین اسلام (فرشتگان) نمودهای گوناگونی در شعر معاصر داشته‌اند.