واکاوی عوامل تأثیرگذار بر تشخیص فرصت های کارآفرینی: مطالعه محدودیتهای جنسیتی در میان زنان کارآفرین
نویسندگان
1 گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، جزیره کیش، ایران.
2 گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jer.2025.2037813.1174چکیده
مقدمه: زنان کارآفرین، نقشی بسیار مهمی در توسعه کارآفرینی ایفا میکنند و بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در رشد اقتصادی کشورها شناخته میشوند. با وجود اهمیت حضور زنان کارآفرین در تحقق توسعه پایدار، واضح است که آنها با چالشها و موانع متعددی روبهرو هستند. شناسایی و رفع این موانع میتواند روند پیشرفت کارآفرینی زنان را تسهیل کند. باورهای کلیشهای و تبعیضهای جنسیتی همچنان از جمله موانع مهمی هستند که میتوانند بر تمایل و انگیزه زنان برای ورود به عرصه کارآفرینی تأثیر منفی بگذارند. از اینرو، برای افزایش سهم زنان در اقتصاد ملی و مقابله با بحران بیکاری آنان، ضروری است که شرایط مناسب برای توسعه کسبوکارهای زنان کارآفرین فراهم شود. این امر میتواند به زنان کمک کند تا با ایجاد فرصتهای شغلی برای خود و دیگران، به حل مشکلات کنونی جامعه کمک کنند.روششناسی: پژوهش حاضر کاربردی و از نظر روش از نوع آمیخته (کیفی- کمی) است. در مرحله کیفی، 14 نفر از خبرگان با روش نمونهگیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید که به شناسایی 51 شاخص و 12 مؤلفه انجامید. در بخش کمی، جامعۀ آماری شامل 425 نفر از کارشناسان زن کارآفرین در شرکتهای دارویی بود. با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونهگیری تصادفی ساده، 170 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. تحلیل دادهها با نرمافزارهای SPSS نسخۀ 23 و Smart PLS نسخۀ سه انجام شد.یافتهها: براساس نتایج پژوهش، هشت مؤلفه محدودیتهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی، قانونی، رفتاری، شخصیتی، فردی تحت عنوان ابعاد و مؤلفههای محدودیتهای جنسیتی تأثیرگذار بر تشخیص فرصتهای کارآفرینی در میان زنان کارآفرین مشخص گردید. همچنین، نتایج نشان داد محدودیتهای اجتماعی (578/0-=β)، محدودیتهای فرهنگی (429/0-=β)، محدودیتهای اقتصادی (408/0-=β)، محدودیتهای آموزشی (346/0-=β)، محدودیتهای قانونی (297/0-=β)، محدودیتهای رفتاری (215/0-=β)، محدودیتهای شخصیتی (189/0-=β) و محدودیتهای فردی (138/0-=β) بر فرصتهای کارآفرینی تأثیر منفی و معناداری دارند.نتیجه گیری/دستاوردها: علیرغم نقش زنان و مشارکت آنها در فرایند توسعه پایدار، متأسفانه در عرصه کارآفرینی با چالشها، مشکلات و محدودیتهای زیادی مواجهاند و این مسئله استفاده از پتانسیل زنان در برنامههای توسعه را به امری پیچیده و بغرنج مبدل ساخته است که خارج شدن از آن، نیاز به شناخت و آگاهی دارد. لذا بنا به ضرورت، توسعه سهم زنان در اقتصاد ملی و مقابله با بحران بیکاری زنان، ضروری است که شرایط لازم برای توسعه کسبوکار زنان کارآفرین فراهم گردد تا زنان با ایجاد کسبوکار و فرصتهای شغلی برای خود و دیگران، به بهبود آن کمک کنند. مدل ارائه شده در این پژوهش، رویکردی چندسونگر با دیدگاه بومی دارد. بر همین اساس بهمنظور کاربرد در اکوسیستم کارآفرینی و در راستای چشمانداز آینده از جامعیت و قابلیت لازم برخوردار است.