شناسایی ابعاد و مؤلفههای توانمندی کارآفرینان در مدلهای شایستگی کارآفرینی
نویسندگان
1 گروه مدیریت بازرگانی و کسبوکار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران، ایران.
2 گروه کارآفرینی فناورانه، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران.
4 گروه خطمشی و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
5 گروه آموزشی رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jer.2025.2041385.1190چکیده
مقدمه: کارآفرینی بهعنوان یکی از عوامل اساسی رشد و توسعهی اقتصادی کشورها، اهمیت ویژهای دارد. کارآفرینان برای موفقیت در این حوزه، نیازمند مجموعهای از توانمندیها و مهارتهایی هستند که آنان را در محیطهای پیچیده و پویا توانمند سازد. این توانمندیها طیف گستردهای از شایستگیها از جمله توانمندیهای شناختی، فردی، اجتماعی، ارتباطی، مدیریتی و رهبری را در بر میگیرد. اگرچه مطالعات پیشین بهصورت پراکنده به برخی از این توانمندیها پرداختهاند، اما تاکنون چارچوب جامعی که همۀ این شایستگیها را بهطور منسجم شناسایی و طبقهبندی کند، ارائه نشده است. در این راستا پژوهش حاضر، با هدف ارائۀ یک چارچوب جامع برای شناسایی و طبقهبندی توانمندیهای کارآفرینان در قالب شایستگیهای کارآفرینی انجام شده است.روششناسی: این پژوهش با استفاده از رویکرد کیفی و روش فراترکیب انجام شده است. برای جمعآوری دادهها، ۱۸۰ مقاله اولیه از پایگاههای معتبر علمی شامل وب آو ساینس، ساینس دایرکت، اسکوپوس و گوگل اسکالر استخراج شد. پس از غربالگری، ۶۷ مقاله مرتبط که به بررسی توانمندیها و شایستگیهای کارآفرینی پرداخته بودند، انتخاب گردید. معیارهای ورود، شامل انتشار مقالات در بازۀ زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ و ارتباط مستقیم آنها با موضوع پژوهش بود. برای ارزیابی پایایی دادهها، ضریب کاپای کوهن محاسبه شد که مقدار 76/0 بهدست آمد و نشان دهندة توافق قوی بین ارزیابان بود. همچنین، نتایج نهایی از طریق بازنگری و تأیید خبرگان حوزة کارآفرینی مورد ارزیابی و اعتبارسنجی قرار گرفت.یافتهها: تحلیلها نشان داد که توانمندیهای کارآفرینی در شش بعد اصلی و ۲۱ مؤلفه قابلطبقهبندی هستند. این ابعاد عبارتند از: توانمندیهای شناختی شامل حل مسئله، تصمیمگیری، تفکر خلاق و تفکر انتقادی؛ توانمندیهای فردی شامل خودآگاهی، خودباوری، خودانگیزشی و خودکنترلی؛ توانمندیهای اجتماعی شامل همکاری، کار تیمی و تسهیلگری؛ توانمندیهای ارتباطی شامل شبکهسازی، ارتباط مؤثر و مدیریت تعارض؛ توانمندیهای مدیریتی شامل برنامهریزی، سازماندهی، کنترل و ارزیابی؛ و توانمندیهای رهبری شامل الهامبخشی، اعتمادسازی، تفکر استراتژیک و تحولآفرینی.نتیجهگیری: پژوهش حاضر با ارائه یک چارچوب جامع و یکپارچه از شایستگیهای کارآفرینی، گامی نوآورانه در تبیین مهارتها و توانمندیهای لازم برای موفقیت کارآفرینان در محیطهای متغیر و چالشبرانگیز برداشته است. برخلاف پژوهشهای پیشین که بهصورت پراکنده به برخی از توانمندیهای کارآفرینان پرداختهاند، این چارچوب تمامی ابعاد کلیدی را بهطور منسجم شناسایی و طبقهبندی کرده و بهعنوان مدلی جامع مطرح میشود. این چارچوب میتواند بهصورت عملی در برنامههای آموزشی، سیاستگذاری و نیز در جهت تقویت شایستگیهای کلیدی، بهویژه برای کارآفرینان نوپا، سازمانهای آموزشی و سیاستگذاران مفید باشد. کارآفرینان میتوانند از این مدل برای شناخت و تقویت مهارتهای ضروری خود بهره ببرند؛ سازمانهای آموزشی میتوانند برنامههای خود را بر اساس آن طراحی کنند و سیاستگذاران نیز میتوانند آن را در تدوین برنامههای حمایتی و ایجاد بسترهای لازم برای تقویت کارآفرینی بهکار گیرند. تقویت این شایستگیها و بهکارگیری چارچوب پیشنهادی میتواند به بهبود عملکرد، پایداری کسبوکارها و ارتقای نوآوری در محیطهای کارآفرینانه بیانجامد.
