اندازهگیری عملکرد مبتنی بر مدل کسبوکار (مورد مطالعه: کسبوکار تبلیغات اینترنتی)
نویسندگان
1 گروه مدیریت صنعتی و کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 گروه مدیریت کسب و کار و کارآفرینی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
3 گروه مدیریت صنعتی و کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
4 گروه مدیریت صنعتی و کارآفرینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
doi
10.22034/jer.2024.2027596.1109چکیده
مقدمه: سازمانها برای برتری و بقا در دنیای کسبوکار رقابتی امروز نیازمند سنجش مداوم عملکرد خود هستند. بدین منظور از ابزاری بهنام شاخصهای کلیدی عملکرد (KPIs) استفاده میکنند که بر حیاتیترین جنبههای عملکرد سازمانی برای موفقیت فعلی و آتی سازمان، تمرکز دارد. سیستمهای سنجش عملکرد بهآسانی از یک سازمان به سازمان دیگر قابل انتقال نیستند. از اینرو، عموماً سازمانها ناگزیر به طراحی سیستم کارا و مناسبی هستند که تمام جنبههای مؤثر بر سازمان را در برگیرد. از آنجاکه مدل کسبوکار بیانکننده منطق یک کسبوکار است و نقش اساسی در توضیح عملکرد سازمان دارد، اندازهگیری عملکرد بر مبنای مدل کسبوکار رویکردی است که این مهم را برای سازمانها ممکن میسازد. بر این اساس هدف اصلی این پژوهش شناسایی و اندازهگیری شاخصهای سنجش عملکرد بر مبنای مدل کسبوکار و بررسی آنها در یک شرکت تبلیغات اینترنتی است. روششناسی: این پژوهش از منظر هدف، یک پژوهش کاربردی است و با توجه به روش انجام آن، در دستۀ پژوهشهای توصیفی-پیمایشی قرار میگیرد. جامعۀ آماری در این پژوهش به دو گروه تقسیم میشود: مشتریان شرکت و مدیران ارشد، متخصصان و کارکنان شرکت موردمطالعه. برای این منظور، پس از تدوین بوم مدل کسبوکار کنونی شرکت با استفاده از نظر مشتریان و متخصصان داخلی شرکت، برای شناسایی شاخصهای سنجش عملکرد برمبنای مدل کسبوکار از طریق مطالعات کتابخانهای، 180 شاخص در هشت منظر استخراج گردید. سپس بر اساس روش دلفی و نظر مدیران شرکت، طی دو مرحله مهمترین شاخصهای مورداستفاده در کسبوکار شناسایی و با فرایند تحلیل سلسله مراتبی اولویتبندی شدند. درنهایت، عملکرد شرکت با استفاده از این شاخصها بر مبنای نظرات کارکنان شرکت مورد ارزیابی و امتیازدهی قرار گرفت. یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد از بین 180 شاخص شناسایی شده در هشت منظر مشتری، خدمات، فناوری، سازمانی، مالی، مبادله، تبادل اطلاعات و فرایند، اهمیت 29 شاخص تأیید شد و شاخص مالی با وزن 279/0، بالاترین رتبه و شاخصهای خدمات با وزن 218/0، سازمانی با وزن 157/0، مشتری با وزن 093/0، مبادله با وزن 092/0، تبادل اطلاعات با وزن 073/0، فرایند با وزن 056/0 و فناوری با وزن 032/0 به ترتیب در رتبههای بعدی قرار گرفتند. نتایج حاصل از ارزیابی عملکرد شرکت موردمطالعه نشان داد که عملکرد شرکت با امتیاز 53/515 از 1000، در وضعیت متوسطی قرار دارد. نتیجهگیری/ دستاوردها: این مطالعه بر ضرورت توسعه سیستمهای اندازهگیری عملکرد متناسب با مدلهای کسبوکار منحصربهفرد سازمانها تأکید میکند. همچنین سازمانها با شناسایی و اولویتبندی شاخصهای کلیدی عملکردی که بهطور مستقیم با مؤلفههای کلیدی مدل کسبوکار آن سازمان همسو هستند، بینش عمیقی در مورد چگونگی کارآمدی مدل کسبوکار خود بهدست میآورند. اینرویکرد امکان ارزیابی و بهینهسازی مداوم مدل کسبوکار را برای سازمانها فراهم میکند. بدین ترتیب، آنها میتوانند فرآیندهای تصمیمگیری خود را بهبود بخشند، کارایی عملیاتی خود را افزایش دهند و اطمینان حاصل کنند که همواره با تغییر شرایط بازار و نیازهای مشتری پاسخگو باقی میمانند. یافتههای این مطالعه چارچوبی عملی برای بهبود اندازهگیری عملکرد سازمانها ارائه میکند.