شناسایی موانع و ارائه راهکارهای توسعه کارآفرینی ورزشی در استان سمنان: مطالعه‌ای کیفی

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی آزادشهر، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.

2 گروه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت‌بدنی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

doi
10.22034/jer.2024.2028140.1111
چکیده

مقدمه: در ورزش، فرصت‌های بی‌شماری نهفته است و بهره‌برداری از این فرصت‌ها، مستلزم وجود افراد خلاق و نوآور و برخورداری از زیرساخت و زمینۀ مناسب برای بروز و ظهور فعالیت‌های کارآفرینانه می‌باشد. از جمله دانش‌های کاربردی که اخیراً در حوزۀ علوم ورزشی مطرح شده و قابلیت‌های آن به‌عنوان یکی از شاخه‌های علوم ورزشی مورد توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران قرار گرفته، کارآفرینی ورزشی است. کارآفرینی ورزشی در سالیان اخیر از رشد سریعی برخوردار بوده و شامل استفاده از دانش فنی، دانش مدیریت کسب‌وکار، نوآوری، خلاقیت و ریسک‌پذیری برای ارائه محصولات و خدمات جدید در حوزه ورزش می‌باشد. ارائه محصولات و خدمات جدید، فرآیندهای جدید، ساختارها و رویکردهای جدید اداری و توسعه کسب‌وکارهای جدید، از جمله بارزترین نوآوری‌های قابل طرح در حوزۀ ورزش است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع و راهکارهای توسعه کارآفرینی ورزشی در استان سمنان به انجام رسید. روش‌شناسی: این پژوهش با استفاده از پارادایم کیفی و با رویکردی اکتشافی انجام شده و مشارکت‌کنندگان آن شامل صاحب‌نظران حوزۀ کارآفرینی ورزشی، برنامه‌ریزان و مدیران دستگاه‌های فعال در سازمان‌های ورزشی و صاحبان کسب‌وکارهای شناخته شده به‌عنوان کارآفرین ورزشی در استان سمنان بودند. نمونه‌گیری از آن‌ها به روش هدفمند انجام شد. برای گردآوری داده‌ها، مصاحبۀ عمیق با 15 نفر از خبرگان و صاحب‌نظران صورت گرفت و مصاحبه با آن‌ها تا جایی ادامه پیدا کرد که اشباع نظری حاصل شد. برای تحلیل داده‌ها از دو روش در فرآیند تحقیق استفاده شد. در گام اول، مبانی نظری و پیشینۀ پژوهش به‌طور عمیق بررسی شد. بدین منظور از روش مرور متون استفاده گردید و مؤلفه‌ها و متغیرهای مرتبط با توسعۀ کارآفرینی ورزشی در متون علمی شناسایی شدند و گام دوم، با هدف شناسایی مؤلفه‌ها و متغیرهای حاصل از مصاحبه با خبرگان و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و از طریق فرآیند کدگذاری طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی، انجام گرفت. تأمین روایی و پایایی یافته‌ها نیز از طریق تکنیک کنترل اعضا، مثلث‌سازی و خودبازبینی محقق در طی فرآیند جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، حاصل شد. یافته‌ها: در مرحله کدگذاری باز، تعداد 424 کد شناسایی شد. سپس در فرآیند کدگذاری محوری، با بررسی دقیق‌تر کدهای شناسایی شده، کدها تجمیع و دسته‌بندی شدند و 44 کد محوری به­دست آمد. پس از دسته‌بندی، تجمیع و تقلیل کدها، در نهایت 10 مورد به‌عنوان مهم‌ترین موانع توسعه کارآفرینی ورزشی در استان سمنان شناسایی و مدلی سه‌بُعدی که شامل ابعاد فردی-رفتاری، ساختاری-مدیریتی و محیطی-زمینه‌ای است، طراحی شد. موانع اصلی توسعه کارآفرینی ورزشی در استان سمنان را می‌توان در حوزه‌های ده‌گانه شامل فقدان توانایی‌های کارآفرینانه فردی، نبود برنامه برای توسعه و توانمندسازی افراد، فقدان مهارت‌های تخصصی کارآفرینانه، فقدان بازاریابی و توسعه محصول، کمبود تعامل و روابط برون‌سازمانی، ضعف فناوری و انتقال تکنولوژی، فقدان فرهنگ کارآفرینی، نقصان در سیاست‌گذاری، شرایط نامناسب محیط کسب‌و‌کار و کمبود حمایت مالی و تقویت زیرساخت‌ها برشمرد. نتیجه‌گیری/ دستاوردها: نتیجه این پژوهش، طراحی مدلی سه‌بعدی از موانع توسعه کارآفرینی ورزشی در استان سمنان بود. در سطح موانع فردی-رفتاری، برای توسعۀ کارآفرینی ورزشی می‌توان پیشنهادهایی از جمله آموزش و توسعۀ نیروی انسانی توانمند، بهبود کیفیت منابع انسانی، ایجاد نگرش‌های کارآفرینانه، مشاوره تخصصی برای تشخیص و بهره‌برداری از فرصت‌های کارآفرینانه و ارتقاء ویژگی‌های کارآفرینانه اشاره نمود.