پیشرانهای مؤثر بر نوآوری محصول سبز در شرکتهای تولیدی کالاهای ورزشی ایران: مرور نظاممند ادبیات
نویسندگان
1 گروه آیندهپژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
3 گروه آیندهپژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
4 گروه آیندهپژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
5 گروه آیندهپژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
doi
10.22034/jer.2024.2035283.1158چکیده
مقدمه: در بازار رقابتی امروز، توجه ناکافی صنعت تولید کالاهای ورزشی به فعالیتهای نوآورانه و سبز، دور ماندن این صنعت از مسیر رقابت جهانی را در پی دارد. نوآوری محصول سبز بهعنوان یکی از راهحلهای مناسب در این چارچوب مطرح شده است؛ از اینرو، پژوهش حاضر با هدف تعیین پیشرانهای مؤثر بر نوآوری محصول سبز در شرکتهای تولیدی صنعت کالاهای ورزشی ایران انجام شد. روششناسی: روش پژوهش حاضر آمیخته اکتشافی بود. در بخش کیفی پیشرانهای نوآوری محصول سبز ازطریق مرور نظاممند ادبیات پژوهش شناسایی شد. سپس، برای پالایش و بومیسازی پیشرانهای شناسایی شده از تکنیک دلفی فازی استفاده شد. جامعۀ آماری در این بخش شامل خبرگان دانشگاهی و مدیران اجرایی بودند که ازمیان آنها تعداد 20 تن بهعنوان نمونۀ آماری با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند از نوع ارجاع زنجیرهای انتخاب شدند. روش جمعآوری دادهها، مطالعات کتابخانهای و میدانی بود. روایی و پایایی در بخش کیفی با استفاده از برنامه مهارتهای ارزیابی حیاتی تأیید شد و در بخش کمّی نیز پرسشنامه حاصل از بخش اول پژوهش بود که نظر روایی و پایایی مورد تأیید خبرگان قرار گرفت. یافتهها: یافتههای بخش کیفی حاصل از مرور نظاممند ادبیات نشاندهنده شناسایی 20 پیشران مؤثر بر نوآوری محصول سبز در شرکتهای تولیدی کالاهای ورزشی ایران است. همچنین یافتههای بخش کمّی نیز نشاندهنده تأیید 18 پیشران بود. این پیشرانها عبارتند از: ویژگیهای تصمیمگیری رفتاری تیم مدیریت ارشد، استراتژیهای مالکیت فکری، قوانین و مقررات محیطزیستی، تعهد سبز شرکتی، قابلیتهای پویای سبز، مدیریت منابع انسانی سبز، انعطافپذیری تولید، بازاریابی سبز، پویش محیطی و نظارت بر بازار، جو خلاقیت و نوآوری سازمانی سبز، روابط نهادی، فشار هنجاری، آمادگی و قابلیت فنآوری، توانایی سازگاری سبز، انگیزههای سبز، مدیریت دانش، فعالیتهای تحقیق و توسعه و مکانیزمهای حاکمیت شرکتی بودند. نتیجهگیری/ دستاوردها: نظر به اهمیت نوآوری محصول سبز در روند حرکت صنایع بهسمت فعالیتهای نوآورانه سبز، نتایج پژوهش حاضر میتواند به مدیران شرکتهای تولیدی کالاهای ورزشی برای تصمیمگیری در طراحی برنامهها و استراتژیها کمک نماید و موجب افزایش دانش کاربردی این شرکتها برای سرمایهگذاری بر نوآوریهای محصول سبز و توسعه آن شود. این دانش مفاهیم نظری و عملی با اهمیتی برای ادبیات نوآوری محصول سبز و مدیران شرکتهای تولیدی کالاهای ورزشی دارد. این مطالعه نشان میدهد که شرکتهای تولیدی صنعت کالاهای ورزشی ایران برای تمرکز بر نوآوری محصول سبز بهعنوان یکی از مهمترین راههای دستیابی به عملکرد پایدار میتوانند با شناسایی پیشرانهای مؤثر بر نوآوری محصول سبز زمینه مناسبی را در این امر فراهم آورند.