شناسایی ابعاد کارآفرینی فناورانه با نگرش استراتژیک: مطالعهای در کشور عراق
نویسندگان
1 گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
3 گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22034/jer.2024.714752چکیده
مقدمه: تغییرات زیاد در محیطهای کسبوکار بهعنوان یکی از نشانههای دنیای امروزی، سازمانها را مجبور به تلاش بیشتر برای حفظ بقا نموده است؛ بهگونهای که توجه به موضوعاتی مانند انعطافپذیری و کارآفرینی سازمانی و داشتن نگرش استراتژیک از اهمیت بالایی برخوردار است. دراین زمینه دو مقوله کارآفرینی و نگرش استراتژیک دارای اهداف مشترک بوده و هر دو مقوله به استفاده از فرصتها برای مقابله با تغییرات تأکید دارند و کارآفرینی فناورانه در مرکزیت هر دو نگرش قرار دارد. بااینحال، تدوین الگوی کارآفرینی فناورانه با رویکرد استراتژیک برای سازمانهای دولتی میتواند موضوعی جدید باشد؛ ازاینرو، هدف این پژوهش شناسایی ابعاد کارآفرینی فناورانه با نگرش استراتژیک و تدوین الگو بود.روششناسی: دراین پژوهش از روش کیفی و نظریه بنیانی استفاده شد. جامعۀ موردمطالعه پژوهش شامل خبرگان (کارشناسان و مدیران اجرایی) سازمانهای دولتی عراق بود. براساس روش نمونهگیری هدفمند، پس از مصاحبه نیمهساختاریافته با 31 نفر، اشباع نظری حاصل شد. دراین پژوهش جهت دستیابی به روایی، از مشاوران و کارشناسان صاحبنظر درزمینۀ کارآفرینی و کارآفرینی فناورانه استفاده گردید و برای تعیین پایایی، از راهبرد تأیید همکاران پژوهشی استفاده شد. روش تجزیهوتحلیل مورداستفاده در پژوهش حاضر، روش استراوس و کوربین بود.یافتهها: براساس نتایج مصاحبهها، 32 مضمون به دست آمده است که عبارتاند از: شرایط علّی (فرصتگرایی و تهدیدگریزی، توانمندسازی منابع انسانی، گرایش کارآفرینانه سازمانی، تغییر الگوی رفتاری سازمان با رویکرد کارآفرینانه)؛ عوامل زمینهای (سطح مهارت و کیفیت نیروی انسانی، سواد دیجیتال منابع انسانی، مدیریت نوآوری فناوانه، کیفیت منابع فنی سازمان، سطح مدیریت دانش، دیدگاه سیستمی، فرهنگ ریسکپذیری و خلاقیت، سطح پذیرش ابهام، روحیه کار تیمی)؛ شرایط مداخلهگر (ارتباط دانشگاه و صنعت، پویایی محیط، کمیت و کیفیت فناوری، سطح توسعهیافتگی، حمایت از مالکیت معنوی و سرمایه فکری، انعطافپذیری فرآیندهای تعریفشده دولتی، سطح تسهیلگری قوانین و مقررات، تحریم فناوریها)؛ پدیدۀ محوری (توسعۀ کارآفرینی فناورانه با دیدگاه استراتژیک)؛ راهبردها (تقویت تحقیق و توسعهسازمانی، توسعه شبکههای علمی و فناورانه درون و برونسازمانی، اعمال سیاستهای تشویق ریسکپذیری و خلاقیت، جذب، حفظ و ارتقا نیروی انسانی فناور، هوشیاری سازمانی، آیندهپژوهشی)؛ پیامدها (ارائه خدمات مبتنی بر نوآوریهای فناورانه، نوآوری فرایندی، بهبود عملکرد کلی سازمان، بینالمللیسازی، توسعه کشور در مسیر فناوری). نتیجهگیری/ دستاوردها: با توجه به نتایج به دست آمده میتوان گفت کارآفرینی فناورانه مستلزم توجه به عوامل درون و برونسازمانی است. این عوامل منجر به بروز پیامدها یعنی ارائه خدمات مبتنی بر نوآوریهای فناورانه، نوآوری فرایندی، بهبود عملکرد کلی سازمان، بینالمللیسازی و توسعه کشور در مسیر فناوری میشود.