تحلیل الزامات زیستبوم کارآفرینی دانشگاهی
نویسندگان
1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
doi
10.22034/jer.2024.715292چکیده
مقدمه: در سالهای اخیر، نقش سنتی دانشگاه از توجه صرف در زمینه آموزش و پژوهش، به مشارکت فعال در توسعه اقتصادی منطقه تغییر کرده است. همزمان با تحولات جهانی و تغییر در روابط سه عملگرای اصلی در نظامهای ملی نوآوری (صنعت، دولت، دانشگاه)، وظیفه کارآفرینی برعهدۀ دانشگاهها قرار گرفته است. با آشکار شدن ضرورت توجه دانشگاهها به کارآفرینی بهعنوان یک کارکرد محوری در کنار آموزش و پژوهش، فراهمسازی زمینه مساعد برای کارآفرینی دانشگاهی، بیش از پیش اهمیت یافته است. برایناساس، دانشگاههای کارآفرین محیطهای مطلوبی برای فعالیتهای کارآفرینی در اقتصادهای مبتنی بر دانش شکل میدهند. دانشگاه اراک بهعنوان یکی از بازیگران مؤثر در زیستبوم کارآفرینی در جهت ترویج کارآفرینی، ارتباط سازنده با صنعت و توسعه اقتصاد دانشبنیان اقدامات مؤثری انجام داده است، اما مسأله اساسی در خصوص کارآفرینی دانشگاهها این است که اعضای دانشگاه در چه بستر و محیطی میتوانند اقدام به فعالیتهای کارآفرینانه نمایند. در این پژوهش به بررسی الزامات پیادهسازی زیستبوم کارآفرینی دانشگاهی پرداخته شده است.روششناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و توسعهای، از نظر ماهیت دادهها، کیفی و از نظر نحوه گردآوری دادهها، توصیفی محسوب میشود. در این تحقیق باتوجه به تأکید بر ساختدهی مسأله و ارائه راهحل مورد توافق و تعهد، از رویکرد تحلیل و توسعه گزینههای استراتژیک (SODA) که از جمله رویکردهای تحقیق در عملیات نرم است، استفاده شده است. سودا روشی مناسب برای حل مسائل پیچیده است که از نگاشتشناختی برای شناخت مسأله و آنچه ممکن است در مورد آن رخ دهد، استفاده میکند. منابع پژوهش حاضر را اعضای هیئتعلمی دانشگاه اراک تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونهبرداری نظری، در مجموع با 11 نفر از اساتید دانشگاه اراک مصاحبه نیمهساختاریافته انجام شد و نقشهنهایی با استفاده از نرم افزار Decision Explorer ترسیم و تحلیل شد.یافتهها: پس از ترسیم نگاشت مورد توافق خبرگان، «عوامل فضاسازی رقابتی، مدیریت بازار و تعهد عاطفی» بهعنوان هدف، «عوامل فرهنگی و اجتماعی، منابع مالی، نظام آموزشی و پژوهشی دانشگاه، حمایت و تشویق، فناوری و سیستمهای اطلاعاتی و نیروی انسانی کارآفرین» بهعنوان موضوعات مهم و «عوامل سیاستگذاری، قوانین و مقررات و مدیریت آموزش عالی» بهعنوان گزینههای مهم در نظر گرفته شدند.نتیجهگیری/ دستاوردها: با تمرکز بر تقویت گزینههایکلیدی که تأثیر قابلملاحظهای بر موضوعات مهم دارند و موضوعات مهم نیز در سطح بالاتر که بهنوبه خود موجب رسیدن به هدف میشوند، اقداماتی از قبیل توجه به برنامههای راهبردی جهت توسعۀ کارآفرینی، حمایت تیم مدیریتی دانشگاه، توسعه سرمایۀ انسانی اعضای هیأت علمی و دانشجویان، تمرکززدایی مراکز تصمیمگیری کارآفرینی، ایجاد محیط داخلی مطلوب جهت شکوفایی کارآفرینی، تقویت احساس تعهد عاطفی در کارکنان، حمایت از مهارتهای فناورانه و آیندهنگری در تدوین سیاستهای آموزش عالی با نگاه کارآفرینی میتواند در ساختدهی زیستبوم کارآفرینی دانشگاهی نقش بهسزایی داشته باشد.
