اصول سوررئالیسم در منظومۀ کفش‌های مکاشفه

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jlcr.2023.346939.1867
چکیده

سوررئالیسم را می‌توان مکتبی در بزرگداشت ضمیر پنهان شمرد. اگرچه روند جنبش‌های ادبی پیش از آن رهیافت‌هایی در ستایش ضمیر پنهان اتخاذ کرده بودند، امّا سوررئالیسم این روند ستایشگری را به پرستش‌گری رساند. تمامی مفاهیم مورد عنایت آ‌نها به‌جهت نسبت با ضمیر پنهان ارج و اعتبار یافته‌اند. واقعیّت برتر آفریدۀ ضمیر پنهان، نقطۀ علیا گذرنامۀ ورود به ضمیر پنهان، حیرت رم دهندۀ حائلان و مانعان ضمیر پنهان، تصادف عینی اثبات قدرت پیشگویانه و دست برتر ضمیر پنهان، لحظۀ سوررئال دروازۀ ورود به قلمرو ضمیر پنهان، عشق انگیزانندۀ ضمیر پنهان، رؤیا سرچشمۀ ناب ضمیر پنهان، خیال و وهم بازوان توانای مبارزه با دشمنان ضمیر پنهان، طنز درمانگر ضمیر پنهان، نگارش خودکار راه‌گشای ورود به ضمیر پنهان، دیوانگی فریاد ضمیر پنهان، شئ سوررئال تجسم تظاهراتی از ضمیر پنهان و تصویرگری سوررئالیستی ارمغانی از ضمیر پنهان به اسیران دنیای واقع است. سوررئالیسم با دست زدن به یک سلسله تجربه‌گری جسورانه کشف شخصی دستیابی به اصولی که از آنها با عنوان اصول سوررئالیسم یاد می‌شود، رقم زد. ارجمندی این مفاهیم حصر در اقلیم و زمانه‌ای خاص را برنمی‌تابد و پیش و پس از سوررئالیسم در اقصی نقاط جهان هنرورزان متعدّدی این کشف شخصی را رقم زده‌اند. هدف از این پژوهش بررسی چگونگی پرداخت احمد عزیزی به این اصول مشترک همه‌زمانی- همه‌مکانی و واکای وجوه اشتراک و افتراق نگاه شاعر ایرانی و مکتب فرانسوی است. هم‌داستانی‌ها و ناهم‌داستانی‌های این دو دیدگاه ما را برآن می‌دارد که احمد عزیزی هنرورزی است که به شیوۀ  منحصربه‌فرد خود به این اصول مشترک پرداخته که از این شیوۀ منحصربه‌فرد رایحۀ دلنواز ایرانی-اسلامی به مشام می‌رسد.