فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام کنونی ارزیابی پژوهشگران در ایران، که عمدتأ بر شاخص‌های کمی بین‌المللی مانند تعداد مقالات و اچ‌ایندکس متکی است، به دلیل نادیده گرفتن ماهیت چند بعدی فرآیند پژوهش و تفاوت‌های بنیادین بین رشته‌های علمی، در ارزیابی دقیق کیفی و نقش‌آفرینی واقعی پژوهشگران کارآمد نبوده است. بر این اساس، لزوم طراحی «شاخص ترکیبی بومی» که بتواند همزمان ابعاد کمی، کیفی، زمینه‌ای و کاربردی پژوهش را در چارچوب نیازها و ارزش‌های ملی بسنجد، مورد تأکید است. طبق یافته‌های مطالعه ترکیبی، مؤلفه‌های کلیدی تدوین این شاخص عبارت بودند از: مرجعیت علمی، پایگاه اطلاعاتی مورد استفاده، نوآوری و تأثیر فناورانه، کسب رتبه در جشنواره‌های معتبر و استنادات. نقطه تمایز این مؤلفه‌ها، در نظر گرفتن عوامل تأثیرگذاری چون تأکید بر انواع تولیدات علمی فراتر از مقاله مانند کتاب، اختراع، و طرح‌های کاربردی در نظرگیری حوزه موضوعی پژوهشگر برای مقایسه عادلانه‌تر درون هر رشته، و واقعی‌سازی اعتبار نویسندگان است.برای اجرای مؤثر چنین شاخصی، برنامه‌ریزی‌های سیاستی و انجام اقدامات هدفمند نیاز است. راهبردهای سیاستی پیشنهادی در این زمینه به ترتیب اولویت‌ عبارتند از: «اجرای پایلوت شاخص ترکیبی بومی در ارزیابی پژوهشگران» به عنوان هسته مرکزی تحول ارزیابی، «درنظرگیری مؤلفه حوزه موضوعی» به عنوان پیش‌شرط اساسی برای عادلانه‌سازی هر ارزیابی، «تأکید هوشمند بر مؤلفه استنادات» برای کیفی‌سازی تولیدات علمی، «تعدیل مؤلفه مرجعیت علمی» با در نظر گرفتن تمایزات رشته‌ای، و «ادغام مؤلفه نوآوری و تأثیر فناورانه» برای همراستا کردن پژوهش با نیازهای صنعت و جامعه. این نقشه راه، مستلزم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های داده‌ای، فرهنگ‌سازی و تقویت اراده سازمانی برای تغییر است.