تمرکز محتوای کتاب درسی و راهنمای معلم علوم تجربی ششم ابتدایی و تسلط معلمان بر مهارت‌های فرآیند علمی

نویسندگان

1 استاد گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.48310/pma.2025.16715.4490
چکیده

در قرن معاصر بکارگیری مهارت‌های فرآیند علمی برای یادگیری مادام‌العمر حیاتی است. با این حال، در کشور ما وضعیت آموزش مهارت‌ها و تسلط معلمان بر آن‌ها نامشخص است. از این رو هدف مطالعه حاضر شناسایی وضعیت موجود آموزش مهارت‌های فرآیند علمی است. در ابتدا طرح کدگذاری مهارت‌های دوازده‌گانه تدوین و تحلیل محتوای کتاب درسی علوم تجربی پایه ششم ابتدایی چاپ 1403-1402 و راهنمای معلم مربوط چاپ 1393-1392 با واحد ثبت مضمون و روش آنتروپی شانون انجام شد. سپس پرسشنامه‌ی محقق ساخته شامل 25 سؤال بر اساس طیف لیکرت بین 92 نفر از معلمان ششم ابتدایی شهرستان بابلسر که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند، توزیع گردید. روایی ابزار تحلیل محتوا و پرسشنامه‌ از طریق نظرات اساتید گروه تکنولوژی آموزشی اعتبارسنجی شد و پایایی تحلیل محتوا با مقادیر کاپا بین 627/0 و 871/0 و پرسشنامه‌ با ضریب آلفای کرونباخ 82/0 تائید گردید. برای آمار استنباطی نیز از آزمون نرمالیته کولموگروف-اسمیرنف و تی زوجی استفاده شد. طبق نتایج بدست آمده، بیشترین توجه کتاب درسی، کتاب راهنمای معلم و معلمان به مهارت‌های تعریف عملیاتی و رابطه مکان و زمان بوده و مهارت‌های ارتباطات و استنتاج نسبتاً کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. نتایج نشان‌دهنده عدم وجود تعادل در پوشش مهارت‌های فرآیند علمی در برنامه درسی آموزش علوم پایه ششم است؛ لذا بازنگری در برنامه درسی و توجه مؤلفان به موضوع توزیع متوازن مهارت‌ها پیشنهاد می‌گردد.