مطالعه کارآیی و بهینه‌سازی انرژی مصرفی واحد‌های مرغ گوشتی استان البرز با رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها

نویسندگان

1 بخش تحقیقات ماشین‌های کشاورزی و مکانیزاسیون- موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی- سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی-کرج-ایران

doi
10.22059/ijbse.2019.269499.665116
چکیده

با افزایش جمعیت و به تبع آن افزایش تقاضا و بهبود استاندارد سطح زندگی، کاربری انرژی در صنعت مرغداری رو به افزایش است. با توجه به اهمیت انرژی به عنوان نهاده­ مؤثر در مرغداری، مطالعه حاضر با استفاده از روش غیر‌پارامتری­، تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) به منظور تجزیه و تحلیل بهره­وری انرژی، شناسایی واحدهای کارآمد از ناکارآمد و همچنین بهینه‌سازی انرژی مصرفی واحدهای تولیدی مرغ گوشتی در استان البرز انجام گرفت. اطلاعات مورد نیاز از 36 واحد مرغداری با تکمیل پرسشنامه و مصاحبه حضوری جمع‌آوری شد. کارآیی فنی، کارآیی فنی خالص، بازده به مقیاس و شاخص صرفه­جویی انرژی نسبت به هدف با استفاده از مدل بازگشت به مقیاس ثابت (CRS) و بازگشت به مقیاس متغیر (VRS)  بر اساس شش نهاده انرژی شامل جوجه، دان مصرفی، سوخت، الکتریسیته، ماشین، نیروی انسانی و 2 ستانده انرژی شامل گوشت مرغ و کود مرغی محاسبه شد. در مدل بازگشت به مقیاس ثابت ، از  36 واحد مرغداری مورد بررسی، 8 مرغداری (22/22 درصد) دارای امتیاز کارا و 28 مرغداری (78/77 درصد) دارای امتیاز ناکارا بوده‌اند. همچنین در مدل بازگشت به مقیاس متغیر ،20 واحد (56/55 درصد) کارا و 16 واحد (44/44 درصد) ناکارا بوده­اند. میانگین کارآیی فنی، کارآیی فنی خالص و کارآیی مقیاس به ترتیب 952/0، 987/0 و 964/0 بدست آمد. بیشترین سهم بهبود مصرف انرژی از کل انرژی قابل صرفه جویی مربوط به سوخت گازوئیل 06/70 درصد و سپس خوراک جوجه و الکتریسیته به ترتیب با  سهم 50/23 و 04/6 درصد می‌باشد. مرغداران در مصرف سوخت بیشترین میزان ناکارآیی و در مصرف جوجه کمترین میزان ناکارآیی را داشته­اند. ناکارآیی مصرف گازوئیل به دلیل همزمانی دوره جوجه­ریزی مورد بررسی با دوره سرما، عدم مدیریت صحیح مصرف، بالاخص در سیستم گرمایشی سالن­ها و استفاده از گازوئیل بعنوان سوخت گرمایشی خانه­های کارگری می‌باشد. نتایج تحقیق نشان داد که با بکارگیری توصیه‌هایی در مصرف کارای انرژی، پتانسیل خوبی برای افزایش کارآیی انرژی تولید مرغ گوشتی استان البرز وجود دارد.