سنتز، شناسایی، مطالعه نظری و بررسی اثر سمیت سلولی کمپلکس های نیکل (II) با لیگاندهای کی لیت شونده ی 3-هیدروکسی‌فلاون، دفریپیرون و مالتول

نویسندگان

1 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

5 گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

6 محقق پسا دکتری علوم داروئی، مرکز تحقیقات علوم داروئی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22075/chem.2021.19101.1754
چکیده

در مطالعه‌ی حاضر، سه کمپلکس با فلز مرکزی نیکل و با فرمول عمومی [Ni(L)2] که L عبارتست از 3-هیدروکسی‌فلاون (HLf)، دفریپرون (HLd) و مالتول (HLm)؛ سنتز و از طریق روش‌های طیف‌سنجی زیرقرمز، اسپکتروسکوپی جرمی و تجزیه‌ی عنصری؛ شناسایی گردیدند. مطالعات نشان داده‌اند که هر سه لیگاند مورد استفاده در این مطالعه، پس از کئوردینه‌شدن به فلزات، باعث جلوگیری از تکثیر سلول‌های سرطانی می‌شوند لذا خاصیت ضدسرطانی ترکیب‌های سنتزشده بر روی چند رده‌ی سلولی بررسی گشت. علاه‌بر آن، توانایی کی‌لیت‌‌کردن 3-هیدروکسی‌فلاون (HLf)، دفریپرون (HLd) و مالتول (HLm) با یون فلزی نیکل (II)؛ با استفاده از نظریه‌ی کاربردی چگالی و در هر دو فاز گاز و حلال را بررسی می‌کند. تجزیه و تحلیل ساختاری نشان می‌دهد که هر سه کی‌لیتور به‌صورت دودندانه و از طریق اتم‌های اکسیژن هیدروکسیل و گروه‌های کربونیل به Ni2+ متصل می‌شوند. برهم‌کنش‌های گیرنده-پذیرنده، نشان‌دهنده‌ی انتقال بار موثر از اتم‌های اکسیژن کی‌لیتورها به یون فلزی، می‌باشد. نظریه‌ی کوانتومی اتم‌ها در آنالیز مولکولی، برهم‌کنش‌های غیرکوالانسی را نشان می‌دهد و باید عنوان کرد که به‌طور عمده، برهم‌کنش‌های الکترواستاتیکی نقش مهمی را در تشکیل کمپلکس‌ کی‌لیتورها و فلز نیکل، ایفا می‌کنند. مطالعه‌ی TD-DFT، به‌منظور بررسی انتقال الکترون اصلی، انجام پذیرفت. برای تایید نتایج به‌دست آمده از طریق آنالیز QTAIM، آنالیزهای ELF و LOL نیز انجام شد. انرژی‌های برهم‌کنش و میزان تمایل یون فلزی برای کمپلکس‌های [Ni(L)2] محاسبه گردید و نتایج نشان داده‌است که در طی فرآیند کی‌لیت‌شدن، شاهد یک واکنش بسیار گرمازا هستیم. آنالیز پیوند طبیعی (NBO)، به منظور درک انتقال بار در کمپلکس‌های مورد مطالعه، صورت پذیرفت. نتایج تأیید کردند که کی‌لیتورهای انتخاب‌شده، عوامل کی‌لیت کننده‌ی مناسبی برای درمان نیکل هستند.