تحلیل مطالعات هوش مصنوعی از دریچه اخلاق پزشکی: مطالعه کتاب‌سنجی

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکترا، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.

2 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.48305/him.2025.45197.1292
چکیده

مقدمه: امروزه کاربست قابل توجه فناوری هوش مصنوعی در مراقبت‌های بهداشتی و درمانی علوم پزشکی، چالش‌های اخلاقی متعددی را برای نظام سلامت به همراه داشته است.پژوهش حاضر به تحلیل کتاب‌سنجی کلیه انتشارات مرتبط با اخلاق پزشکی در کاربست ابزارهای هوش مصنوعی پرداخته است.روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی بوده که با رویکرد علم‌سنجی اجرا شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه انتشارات مرتبط با اخلاق پزشکی در مطالعات هوش مصنوعی است که در مجموعه هسته پایگاه وب آو ساینس نمایه شده‌اند. یافته‌ها: با پیاده‌سازی استراتژی جستجو، 354 اثرعلمی در ارتباط با توجه به مفهوم اخلاق پزشکی در کاربست ابزارهای هوش مصنوعی یافت شد. این اسناد اکثرا از نوع مقالات پژوهشی (05/70 درصد) بودند. از سال 2019 تا تاریخ جستجو (4 دسامبر 2024)، در سال‌های 2024، 2023 و 2021 ، شاهد رشد ملموس تولیدات علمی هوش مصنوعی در ارتباط با مفهوم اخلاق پزشکی بوده‌ایم. همچنین گزارش شد که ایالات متحده آمریکا، آلمان و انگلیس، به ترتیب با 89، 41 و 36 اثر، بیشترین سهم را در نشر مطالعات این حوزه داشته‌اند. بعلاوه با تحلیل استنادهای این آثار مشخص شد که پژوهش‌های سه کشور مذکور یعنی ایالات متحده آمریکا (با 1312 استناد دریافتی)، آلمان (با 927 استناد دریافتی) و انگلستان (با 893 استناد دریافتی) بیشترین استناد را دریافت کرده‌اند.نتیجه‌گیری: پژوهش‌های مرتبط با پیاده‌سازی فناوری هوش مصنوعی با نگرش اخلاق پزشکی در حال رشد هستند. لذا نیاز است که با توسعه هدفمند و اصولی این انتشارات به آگاهی‌رسانی و اطلاع‌رسانی گسترده‌تر موازین اخلاق پزشکی کمک نمود.