شناسایی معیارها، رویکردها و مدل‌های اولویت‌بندی مداخلات بهداشتی برای طراحی بسته مزایای پایه سلامت: یک مرور حیطه ای

نویسندگان

1 گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه آینده نگری، نظریه‌پردازی و رصدخانه سلامت، آکادمی پزشکی جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران

4 گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.48305/him.2025.45682.1337
چکیده

اهداف: هدف مطالعه، شناسایی معیارها، رویکردها و مدل‌های موثر برای اولویت‌بندی مداخلات سلامت درکشورهای مختلف، به‌منظور طراحی بسته مزایای پایه سلامت (BHBP) بود. مواد و روش‌ها: مرور حیطه‌ای بر اساس چک‌لیست راهنمایPRISMA -ScR انجام شد. جست‌وجوهای الکترونیکی در PubMed، Cochrane Library، و برای پوشش گسترده‌تر از GoogleScholar، ScienceDirect(Elsevier)،SpringerLink و منابع فارسی (MagIran, SID) از ژانویه ۲۰۰۵ تا ژوئن ۲۰۲۴ صورت گرفت و با جستجوی دستی در منابعWHO، بانک جهانی، گوگل و ارجاعات مقالات تکمیل شد. از ۲۲۶۶ مطالعه، ۴۲ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شدند و مدیریت منابع با EndNote انجام گرفت.نتایج: معیارها شامل، اقتصادی، اثربخشی، برابری-اجتماعی و فرعی بودند. معیارهای اقتصادی (هزینه‌اثربخشی) و اثربخشی (بار بیماری) در اکثر کشورها رایج‌اند، اما درکشورهای درآمد بالا، معیارهای برابری-اجتماعی اولویت دارند. رویکردهای ارزیابی فناوری سلامت (HTA)و فرآیندهای مشورتی مبتنی بر شواهد (EDPs)درکشورهای درآمد بالا رایج‌اند، وکشورهای کم‌درآمد به مشارکت ذی‌نفعان و مدل‌های جهانی مانند (اولویت‌های کنترل بیماری- پوشش بهداشتی ضروری همگانی (DCP3-EUHC)، بارجهانی بیماری و مداخلات مقرون‌به‌صرفه سازمان جهانی بهداشت (WHO-CHOICE)) یا ترکیبی از آن‌ها تکیه دارند. نتیجه‌گیری: معیارهای اقتصادی و اثربخشی در اولویت‌بندی مداخلاتBHBP رایج هستند، اما با افزایش درآمد، برابری/عدالت و معیارهای فرعی اهمیت می‌یابند. رویکردهای HTA درکشورهای درآمد بالا و مدل‌هایDCP3 در کم‌درآمد رایج‌اند. این یافته‌ها با اهداف توسعه پایدار همسو می‌باشد. پیام کلیدی: سیاست‌گذاران درکشورهای کم‌درآمد، HTA را با مدل‌هایDCP3 با تمرکز بر مشارکت ذی‌نفعان و برابری برای بهینه‌سازی منابع ادغام کنند تا تعادل بین اقتصاد و برابری/عدالت برقرار شود و نابرابری‌های دسترسی کاهش یابد.