ارائه یک رویکرد نوین دیمتل-تاپسیس راف-فازی برای انتخاب پیمانکاران با رویکرد پایدار
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت عملیات و فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.48308/jimp.15.3.58چکیده
مقدمه و اهداف: انتخاب پیمانکار پایدار یک چالش حیاتی برای مدیران اجرایی و خرید به شمار میرود که در دنیای رقابتی امروزی با آن مواجه هستند. هر ساله، پروژههای صنعتی و تولیدی متعددی به پیمانکاران واگذار میشود و عدم انتخاب صحیح پیمانکار میتواند منجر به شکست در اجرای این پروژهها شود. اهمیت این مسئله به ویژه در مدیریت زنجیره تأمین مشخص میشود، جایی که انتخاب پیمانکار مناسب بر اساس کیفیت، قیمت و زمان اهمیت زیادی دارد. شرکت مورد مطالعه به دلیل موقعیت ویژهای که در زمینه تولید محصولات مخابراتی دارد، دارای تعداد زیادی پیمانکار، به ویژه در حوزه مکانیکی است. با توجه به اینکه احساس میشود نیاز به یک چهارچوب و روش مشخص برای ارزیابی و انتخاب پیمانکاران مکانیکی در شرکت صنایع الکترواپتیک صاایران وجود دارد، این تحقیق به منظور پر کردن این خلا در نظر گرفته شده است. شایان ذکر است که با توجه به حساسیت پروژهها و واگذاری بخش عمدهای از ساخت محصولات به صورت ماژولار به پیمانکاران، انتخاب نادرست پیمانکار مکانیکی میتواند تبعات سنگینی در زمینه مدیریت زمان تحویل محصول به مشتری، هزینههای تولید، کیفیت محصول و اعتبار شرکت داشته باشد. روشها: این تحقیق به توسعه یک چهارچوب جدید برای ارزیابی و انتخاب پیمانکاران مکانیکی با در نظر گرفتن معیارهای پایداری پرداخته است. در مرحله اول، قدرت داخلی هر یک از معیارهای پایداری توسط روش AHP راف-فازی تعیین شده و سپس با استفاده از روش دیمتل راف-فازی، روابط درونی بین این معیارها مشخص میشود. در مرحله دوم، ترکیب قدرت داخلی و تأثیرات خارجی معیارها منجر به تشکیل ماتریس قدرت-ارتباط راف-فازی و محاسبه وزن معیارها میشود. نهایتاً، برای تعیین رتبه پیمانکاران، از روش تاپسیس راف-فازی استفاده میشود. یافتهها: مدل پیشنهادی که رویکردی راف-فازی یکپارچه است، میتواند به طور همزمان قدرت داخلی و تأثیرات بین معیارها را بررسی نماید و انعطاف لازم برای مدیریت عدماطمینان داخلی و خارجی را فراهم کند. این تحقیق با بررسی کارایی و عملکرد مدل در یک مثال واقعی از ارزیابی پیمانکار مکانیکی پایدار و مقایسه آن با روشهای دیگر، نتایج قابل توجهی را به نمایش میگذارد. نتایج حاصل از روش دیمتل-تاپسیس راف-فازی نشان میدهد که پنج شاخص اصلی در انتخاب پیمانکاران شامل قیمت مناقصه، تجهیزات، سیستم مدیریت محیطی، توانایی مالی و فناوری سبز و پاک است. بهویژه در شرایط اقتصادی کنونی و وجود تحریمها، توجه به توان مالی پیمانکار و ضرورت تجهیزات پیشرفته اهمیت زیادی دارد.با توجه به شرایط اقتصادی و تحریمها، قیمت مناقصه باید به عنوان مهمترین عامل در انتخاب پیمانکاران در نظر گرفته شود. معیارهای شناساییشده نشاندهنده تأثیر مثبت پایداری اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی بر انتخاب پیمانکار است و مدیران میتوانند از آنها برای شناسایی بهترین گزینهها و بهبود فرآیندها استفاده کنند. نتیجهگیری: تحقیق حاضر، نقطه قوتی در زمینه انتخاب پیمانکار پایدار به شمار میرود و رویکرد نوین خود را به عنوان ابزاری مؤثر برای مدیران معرفی میکند. ارائه یک چهارچوب راف-فازی، امکان تصمیمگیری دقیقتر و مؤثرتر در انتخاب پیمانکاران را فراهم میآورد و بر اهمیت توجه به پایداری در فرآیندهای مدیریتی تأکید میکند. این مدل میتواند به عنوان یک راهکار جامع برای مقابله با چالشهای موجود در ارزیابی پیمانکاران به کار گرفته شود. با توجه به ترکیب مجموعه فازی و مجموعه راف برای مدیریت کامل عدمقطعیت های داخلی و خارجی، روش راف-فازی پیشنهادی یک نتیجه ارزیابی قابل توجه متفاوتی در مقایسه با سه روش دیگر نشان میدهد. بنابراین، استفاده از روش راف-فازی تأثیر قابل توجهی بر نتیجه نهایی روش دیمتل و تاپسیس دارد.
