امکان‌سنجی ایجاد خوشه کسب‌وکارهای فراوری زیتون در استان کرمانشاه

نویسندگان

1 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه‏‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/jer.2023.1983409.1018
چکیده

تنوع اقلیمی و غنی‌بودن خاک و آب، قابلیت زمین برای کشت محصولات باغی و اقتصادی‌بودن تولیدات باغی، استان کرمانشاه را به یکی از مناطق مستعد تولید محصولات باغی تبدیل کرده است که کشت و فراوری زیتون در مناطق گرمسیری استان نیز از این قاعده مستثنی نیست. در این راستا، شناسایی و توسعه خوشه‏‌های کشاورزی (باغی) یکی از راهکارهایی است که در کشورهای پیشرفته، برای توسعه کشاورزی اتخاذ می‌‏کنند. هدف از این تحقیق، امکان‏‌سنجی ایجاد خوشه کسب‌وکارهای فراوری زیتون در استان کرمانشاه بود. طرح تحقیق حاضر، از نوع آمیخته (متوالی - تبیینی) بود که با بهره‏‌گیری از روش‏‌های تحقیق بررسی اسنادی و مطالعه چند موردی انجام شد. جامعۀ موردمطالعه شامل کارشناسان باغبانی و صنایع تبدیلی سازمان جهاد کشاورزی، کارشناسان شرکت شهرک‏‌های صنعتی، باغداران و مالکان فراوری زیتون ‏بودند که با استفاده از تکنیک گلوله‌برفی انتخاب شدند. انتخاب نمونه‌‏ها تا زمان رسیدن به اشباع داده ادامه یافت. این پژوهش، با مبنا قراردادن مشخصه‏‌های امکان‌‏سنجی خوشه، یعنی تمرکز جغرافیایی، همکاری و رقابت بین کسب‌وکارها، مزیت و چالش‌‏های مشترک، به امکان‏‌سنجی خوشه فراوری زیتون در استان کرمانشاه پرداخت. نتایج پژوهش نشان داد که تمرکز جغرافیایی فراوری زیتون در شهرستان دالاهو  بود. همچنین، نتایج گویای آن بود که کسب‌‏وکارهای تولید و فراوری زیتون با همدیگر همکاری و رقابت داشتند و دارای مزیت و چالش‏‌های مشترکی بودند. نتایج این پژوهش می‏‌تواند مورداستفاده اداره شرکت شهرک‏‌های صنعتی و سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه قرار گیرد.