فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: با توجه به نقش حیاتی بنادر در تجارت جهانی و زنجیره‌های تأمین، توسعه مدل‌های مدیریت پایدار بنادر به یکی از اولویت‌های اصلی در صنعت دریایی تبدیل شده است. این پژوهش با تمرکز بر یافته­های تحقیقات صورت­گرفته در زمینه مدیریت پایداری تلاش دارد تا یک مدل تلفیقی برای ارزیابی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر پایداری بنادر کانتینری تدوین نماید. هدف اصلی این تحقیق، بررسی و وزن‌دهی معیارهای پایداری در سه بعد محیط­زیست، اجتماعی و اقتصادی است تا به حاکمیت بنادر در تصمیم‌گیری جامع‌ در مدیریت بندر کمک کند. بر این مبنا، این مدل به دنبال کاهش پیچیدگی‌های ارزیابی پایداری و افزایش دقت در سنجش عوامل کلیدی مؤثر بر عملکرد پایدار بنادر است. روش‌‌ها: در این پژوهش، از روش دلفی فازی برای غربالگری و تأیید عوامل پایداری مبنا استفاده شده است. ابتدا با درنظر گرفتن یافته­های موجود در ادبیات و نظرسنجی از ۱۴ خبره، 26 معیار پایداری بررسی و تأیید شدند. سپس، از روش فوکام فازی برای وزن‌دهی و اولویت‌بندی این معیارها استفاده شد. در این مرحله، ۸ خبره دارای تجربه مرتبط در حوزه مدیریت بنادر و پایداری، داده‌های لازم را از طریق پرسشنامه‌های طراحی‌شده ارائه کردند. روش فوکام فازی به دلیل کاهش تعداد مقایسات زوجی و امکان لحاظ کردن عدم قطعیت‌ها، انتخاب شده است. طی این فرآیند، معیارها بر اساس اهمیت نسبی‌شان رتبه‌بندی شدند و وزن‌های نهایی عوامل اصلی و معیار­های متناظر آنها محاسبه گردید. یافته‌‌ها: نتایج این پژوهش نشان می دهد که در بین ابعاد پایداری مرتبط با بنادر کانتینری، بعد زیست‌محیطی با وزن ۰.۵۴۱ بالاترین اهمیت را دارد، در حالی که ابعاد اقتصادی و اجتماعی به ترتیب با وزن‌های ۰.۳۰۴ و ۰.۱۵۴ در اولویت‌های بعدی قرار می گیرند. در بین زیرمعیارهای زیست‌محیطی، مدیریت آلودگی آب (با وزن نسبی ۰.۱۸۶۴) بالاترین رتبه را به خود اختصاص می دهد و پس از آن، مدیریت آلودگی هوا (با وزن نسبی ۰.۱۳۸۸) و حفاظت از اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌ها (با وزن نسبی ۰.۱۰۵۱) به لحاظ اهمیت در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرند. در بعد اقتصادی، بازدهی عملیاتی بندر (وزن نسبی ۰.۱۷۶۰) بیشترین اهمیت را داشته، و پس از آن، بهره‌وری ارزش افزوده (وزن نسبی ۰.۱۳۲۱) و تأمین مالی توسعه بندر (وزن نسبی ۰.۱۱۹۲) در رتبه‌های بعدی قرار می گیرند که نشان­دهنده نقش این عوامل در توسعه اقتصادی بندر است. در بعد اجتماعی، سلامت و ایمنی (با وزن نسبی ۰.۲۲۲۸) به عنوان مهم‌ترین معیار شناخته شد، در حالی که ایجاد اشتغال و امنیت شغلی (با وزن نسبی ۰.۱۵۷۷) و آموزش مهارت‌های شغلی (با وزن نسبی ۰.۱۱۷۳) نیز از اهمیت بالایی برخوردار بودند. به صورت کلی نیز، نتایج این پژوهش نشان می دهد که مدیریت آلودگی آب و هوا و حفاظت از اکوسیستم‌ها و زیستگاه‌ها به ترتیب با اوزان نهایی ۰.۱۰۰۸، 0.1388 و 0.1051 مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر پایداری بنادر هستند. این یافته‌ها مبین آن است که تمرکز بر این عوامل می‌تواند به طور قابل توجهی به کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی فعالیت‌های بندری کمک کند، رضایت ذینفعان را افزایش دهد، و از طریق بهبود عملکرد زیست‌محیطی، رقابت‌پذیری بنادر را در سطح جهانی ارتقا بخشد. همچنین، این رویکرد می‌تواند به بنادر در دستیابی به اهداف توسعه پایدار جهانی (SDGs) و همسویی با مقررات بین‌المللی زیست‌محیطی کمک کند، که در نهایت منجر به ایجاد یک سیستم بندری پایدارتر و مسئولیت‌پذیرتر خواهد شد. نتیجه‌گیری: این پژوهش یک روش ساختاریافته برای ارزیابی و اولویت‌بندی عوامل پایداری در بنادر کانتینری ارائه می ­دهد که می‌تواند در شناسایی حوزه‌های بهبود و اجرای استراتژی‌های پایدار کمک کند. مدل ارائه شده در این تحقیق به عنوان ابزاری کاربردی برای پایش عملکرد پایداری و همسویی با استانداردهای بین‌المللی پیشنهاد می‌شود.