سنجش مخارج کمرشکن سلامت در ایران: پیشنهاد استفاده از رویکرد سهم بودجه
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای اقتصاد سلامت، گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار اقتصاد سلامت، گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
3 دانشیار اقتصاد سلامت، مرکز تحقیقات اقتصاد و مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
4 دانشیار اقتصاد سلامت، گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
5 دانشجوی کارشناسی ارشد، اقتصاد سلامت، گروه مدیریت، سیاستگذاری و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
doi
10.48305/him.2025.45221.1302چکیده
محافظت از خانوارها در برابر مخاطرات مالی ناشی از بهرهمندی از خدمات سلامت یکی از اجزای کلیدی پوشش همگانی سلامت است. مخارج کمرشکن سلامت به عنوان شاخصی رایج برای ارزیابی حفاظت مالی مورد استفاده قرار میگیرد. دو رویکرد اصلی برای محاسبه این شاخص وجود دارد:رویکرد سهم بودجه: در این روش نسبت مخارج سلامت پرداخت از جیب خانوار از کل مخارج یا کل درآمد خانوار محاسبه میشود.رویکرد ظرفیت پرداخت: در این روش ابتدا با کسر مخارج ضروری از کل مخارج خانوار ظرفیت پرداخت خانوار تعیین، سپس نسبت مخارج سلامت پرداخت از جیب خانوار به ظرفیت پرداخت محاسبه میشود.در سالهای اخیر، رویکرد ظرفیت پرداخت به دلیل ناتوانی در اندازهگیری دقیق تأثیر مخارج پرداخت از جیب سلامت بر کاهش منابع ضروری خانوار و همچنین پیچیدگیهای محاسباتی که کاربرد آن را دشوار میسازد، مورد انتقاد قرار گرفته است. با توجه به این چالشها، پیشنهاد میشود که از روش سهم بودجه با آستانه ۲۵ درصد برای نظارت بر پیشرفت در کاهش مواجهه خانوارها با مخارج کمرشکن سلامت در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت کشور استفاده شود.
