شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر ارتقای انعطاف پذیری تولید در شرکت‌های کوچک و متوسط تکنولوژی محور بین‌المللی باتوجه‌به صنعت ۴.۰

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 استاد، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.48308/jimp.15.2.74
چکیده

مقدمه و اهداف: امروزه به‌منظور رقابت و پاسخگویی به انتظارات روزافزون مشتریان، توجه صنایع تولیدی به سیستم‌های ساخت و تولید پیشرفته ضروری است. انعطاف‌پذیری در تولید یکی از این مفاهیم پیشرفته تولید و عملیات است که توسط برخی صنایع برای بهبود عملکرد و کارایی استفاده می‌شود. انقلاب صنعتی چهارم امکان جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل مستقل داده‌ها و همچنین تعامل بین محصولات، فرایندها، تأمین‌کنندگان و مشتریان را از طریق اینترنت فراهم می‌کند. ترکیب فناوری‌های صنعت 4.0  با سیستم تولید انعطاف‌پذیر می‌تواند به تولیدکنندگان کمک کند تا سرعت، کارایی و هماهنگی را افزایش دهند. باتوجه ‌به اینکه اکثر شرکت های تولیدی کوچک و متوسط هستند، افزایش انعطاف‌پذیری تولید با هزینه مناسب و ارتقای تولید به بالاترین کیفیت که پاسخگوی نیاز مشتریان باشد، در شرکت‌های کوچک و متوسط، به ویژه شرکت‌های فناوری محور بین‌المللی که بر تجاری‌سازی فناوری­های جدید تمرکز دارند، بیش از گذشته احساس می‌شود. پژوهش انجام شده با دو هدف شناسایی و رتبه‌بندی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر انعطاف‌پذیری تولید در شرکت‌های کوچک و متوسط بین‌المللی با فناوری پیشرفته بر اساس صنعت 4.0  انجام شده است.روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر نوع و روش تحقیق آمیخته (کمی و کیفی) است. در بخش کیفی با استفاده از منابع کتابخانه­ای و مرور پیشینه 6 معیار اصلی و 28 زیرمعیار شناسایی شد. پس از شناسایی معیارها و زیرمعیارها، از پرسشنامه دلفی در دو دور برای شناسایی مهم­ترین عوامل استفاده شد. خبرگان برای شناسایی عوامل مؤثر بر افزایش انعطاف‌پذیری تولید در دور اول شامل 14 متخصص و در دور دوم دلفی شامل 11 نفر در زمینه صنعت 4.0  و تولید انعطاف‌پذیر بودند. خبرگان برای رتبه‌بندی معیارها و زیرمعیارها با استفاده از روش سوآرا شامل 21 کارشناس از اساتید دانشگاه و کارشناسان تولید در شرکت‌های بین‌المللی کوچک و متوسط با فناوری پیشرفته انتخاب شدند. نمونه‌ها به روش گلوله­برفی انتخاب شدند. پرسشنامه‌های طراحی شده به صورت الکترونیکی توزیع شد و پاسخ­ها با استفاده از مقیاس لیکرت طراحی شد.یافته‌­ها: معیارها و زیرمعیارهای شناسایی شده در روش دلفی، جهت رتبه‌بندی در اختیار خبرگان قرار گرفت که باتوجه‌به میانگین وزن اختصاص‌داده‌شده و اهمیت نسبی هر معیار و زیرمعیار، رتبه­ی آنها توسط روش سوآرا شناسایی شد. مهم‌ترین معیارهای شناسایی شده به ترتیب شامل: هوشمندی و یکپارچگی زنجیره تأمین، رباتیک، اینترنت اشیا، داده‌کاوی و رایانش ابری و دوقلوهای دیجیتال می‌باشند. فناوری‌های درحال‌توسعه صنعت 4.0  این پتانسیل را دارند که از طریق معیارها و زیرمعیارهای شناسایی شده در پژوهش، موجب تقویت سیستم‌های تولید انعطاف‌پذیر و بالابردن راندمان تولید صنعتی شوند.نتیجه‌­گیری: شناسایی عوامل مؤثر در افزایش انعطاف‌پذیری تولید در شرکت‌های کوچک و متوسط فناوری محور بین‌المللی و تجزیه­‌وتحلیل داده­ها پس از رتبه‌بندی با استفاده از روش سوآرا، باهدف شناخت و استفاده مناسب از ابزارهای مدیریتی برای مدیران شرکت­های فناوری محور بین­المللی انجام شده است. ارائه‌ی نتایج  پژوهش به مدیران این شرکت‌ها که بر تحقیق و توسعه تمرکز دارد و تأکید اصلی آن، بر بهره­برداری از دانش فنی و افزایش حضور و مشارکت در بازارهای جهانی است کمک می‌کند که تغییرات مهم و اقدامات جدید را در شرکت‌های تولیدی برای حضور در بازارهای جهانی با هزینه و خطای کمتر  انجام دهند و اجرای موفق‌تری را در جهت پیشرفت کسب‌وکار داشته باشند، از این امکانات در محیط‌های رقابتی پویا و فعال استفاده کرده و در افزایش صادرات و بین‌المللی شدن موفقیت بیشتری کسب کنند.