تدوین چهارچوبی برای تعیین جریان نقدینگی خروجی پیمانکار در بستر مدل اطلاعاتی ساخت (BIM)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا مهندسی و مدیریت ساخت، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2 دانشگاه صنعتی امیرکبیر

doi
10.22060/ceej.2026.23578.8209
چکیده

تعیین دقیق جریان نقدینگی پروژه امری حیاتی برای پیمانکاران پروژه‌های عمرانی است. در این میان جریان نقدینگی خروجی پیمانکار از اهمیت بسزایی برخوردار بوده و عدم توجه به آن می‌تواند موجب بروز چالش کمبود نقدینگی در طول پروژه برای پیمانکار شود. با گسترش ابزارهای نوین رایانه‌ای به‌ویژه مدل‌سازی اطلاعات ساخت در صنعت ساخت‌وساز، می‌توان در هرلحظه از پروژه جریان نقدینگی خروجی پیمانکار را به‌راحتی و کمتر از چند دقیقه محاسبه نمود. در این مقاله، چهارچوبی مبتنی بر مدل‌های پرداختی پیمانکار برای نیروی انسانی، ماشین‌آلات و ابزار و مصالح ارائه و در یک پروژه ساختمانی واقعی پیاده‌سازی گردید. مدل با تأکید بر مفهوم فاصله زمانی میان استفاده از منابع و پرداخت هزینه‌ آنها طراحی شده و جریان نقدینگی واقعی با نمودار هزینه کل مقایسه شد. نتایج نشان می‌دهد که منشأ اصلی تفاوت میان نمودار هزینه کل و جریان نقدینگی خروجی، اختلاف زمانی میان ثبت هزینه‌ها و پرداخت واقعی است. این تأخیر باعث ایجاد پیک‌های نقدینگی در هزینه‌های سرمایه‌بر و گسسته مانند مصالح می‌شود، در حالی که هزینه‌های پیوسته مانند نیروی انسانی تنها تغییرات جزئی زمانی ایجاد می‌کنند. استفاده از نمودار هزینه کل برای برآورد سودآوری، خطای محدودی حدود ۰.۳ تا ۲.۱ درصد دارد. با این حال، نیاز نقدینگی واقعی پیمانکار به دلیل تأخیر در پرداخت هزینه‌های مصالح می‌تواند تا ۶۴ درصد بیش‌برآورد شود، در حالی که پرداخت نیروی انسانی عمدتاً تنها باعث شیفت‌های زمانی جزئی در جریان نقدینگی می‌شود. بنابراین، مدیریت فعال پرداخت مصالح و چانه‌زنی با تأمین‌کنندگان ریسک کمبود نقدینگی را کاهش داده و تصمیم‌گیری مالی را بهبود می‌بخشد.