غرابتزدایی و آشنازدایی در ترجمه رمان حارث المیاه از هدی برکات بر اساس نظریه لارنس ونوتی
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد مترجمی عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/rctall.2026.87865.1806چکیده
امروزه به دلیل گسترش ارتباطات جوامع بشری، ترجمه از اهمیت ویژهای برخوردار شده است. با وجود اینکه موضوع ترجمه سابقهای طولانی دارد و از همان دیرباز نظریات مختلفی در باب انواع ترجمه مطرح شده اما اکنون به دلیل رویارویی فرهنگی جوامع مختلف، جایگاه متفاوتی پیدا کرده است. یکی از مهم ترین نظریات در زمینه مطالعات ترجمه، نظریه ترجمه لارنس ونوتی میباشد. او در نظریه خود دو روش را تحت عنوان ترجمه آشنازدا و ترجمه غرابتزدا معرفی میکند. ترجمه آشنازدا به زبان مبدا و زبان نویسنده گرایش دارد اما ترجمه غرابتزدا به زبان مقصد نزدیک است و میکوشد متن ترجمه را برای خواننده، سلیس و روان سازد. نقد ایدئولوژی پنهان در ترجمه و رابطهی قدرت و زبان، بنمایه نظریه اوست. ونوتی معتقد است غرابتزدایی یا بومیسازی ، هنجارهای زبانی و فرهنگی متن مبدأ را نادیده میگیرد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی عبارتهایی از رمان حارث المیاه اثر هدی برکات را انتخاب کرده و با ارائه هر دو روش ترجمه آشنازدا و غرابت زدا، به مقایسه و بررسی ترجمهها براساس این نظریه پرداخته است و نتیجه میگیرد که ترجمه آشنازدا برای ترجمه اصطلاحات اجتماعی و فرهنگی و دینی مناسب است و ترجمه غرابتزدا برای ترجمه عناصر بیگانه با فرهنگ زبان مقصد انتخاب میشود.