نقد ترجمه عربی اشعار فروغ فرخزاد بر پایه نظریه هنجارمحور توری و رویکرد معنایی–ارتباطی نیومارک
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران،
doi
10.22054/rctall.2025.86067.1793چکیده
ترجمهی شعر یکی از پیچیدهترین شاخههای ترجمه است که مستلزم انتقال دقیق معنا، تصویرهای شعری و ویژگیهای زیباییشناسانه از زبان مبدأ به زبان مقصد میباشد. این پژوهش با رویکردی توصیفیـتحلیلی، به بررسی ترجمهی عربی گزیدهای از اشعار فروغ فرخزاد در کتاب مختارات من الشعر الفارسی الحدیث، اثر محمد نورالدین عبدالمنعم، میپردازد. چارچوب نظری پژوهش، مبتنی بر دو نظریه است: نظریهی هنجارهای گیدئون توری و نظریهی ترجمهی معنایی و ارتباطی پیتر نیومارک. توری با دستهبندی هنجارهای ترجمه به سه نوع آغازین، مقدماتی و عملیاتی، به نقش عوامل زبانی و فرهنگی در روند ترجمه میپردازد؛ در حالی که نیومارک میان دو رویکرد ترجمهی معنایی (وفادار به متن مبدأ) و ترجمهی ارتباطی (متمرکز بر مخاطب مقصد) تمایز قائل میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ترجمهی بررسیشده عمدتاً از رویکرد ارتباطی نیومارک پیروی کرده و با بومیسازی عناصر زبانی و فرهنگی، در پی انتقال پیام اشعار به مخاطب عربزبان بوده است. با این حال، در برخی مواضع، انتقال کامل معنا و ظرافتهای زیباییشناسانه محقق نشده است که این امر، بیانگر چالشها و محدودیتهای ذاتی ترجمهی شعر میباشد. این مطالعه، بر ضرورت بهرهگیری آگاهانه از نظریههای ترجمه در ارتقاء کیفیت ترجمههای ادبی، بهویژه در حوزهی شعر، تأکید میورزد.
