نگهداری و تعمیرات هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء با رویکرد «ناب، چابک، تابآور، سبز»: یک فراترکیب در صنعت هواپیمایی
نویسندگان
1 استاد، گروه مدیریت صنعتی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، دانشکده البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.48308/jimp.15.2.225چکیده
هدف: فرآیند نگهداری، تعمیرات و بازآماد هواپیما از جمله اقدامهای پر اهمیت، گران و تخصصی در صنعت هواپیمایی است که اقدام درست در آن اطمینان و راحتی خیال مشتریان و سوددهی را فراهم میآورد. این صنعت به علت اهمیت صلاحیت پروازی یک هواپیما که ضامن جان مسافران و سلامت هواپیما است، بسیار نسبت به تغییرات و بکارگیری فناوری های نوین تحول گرا سخت گیر است و این موضوعات را با قوانین و رویه های متعدد نیازمند بررسی و تأیید می داند. به طور کلی این فناوری موجب ارتباط بین سیستم ها، زیر سیستم ها و انتقال دادهها بین آنها میشود و میتواند دادههای در لحظهای را در اختیار پردازشگر قرار دهد که به موجب به کارگیری الگوریتم های هوش مصنوعی دادههای پرداش شده، می تواند اطلاعات ارزشمندی در زمینه پیشگویی اقدامات مرتبط با نگهداری و تعمیرات ایجاد گردد. با توجه به بررسی های انجام شده این فناوری خود می تواند نمایانگر ویژگی های رویکرد "ناب، چابک، تاب آوری، سبز" گردد، بدین ترتیب در این پژوهش سعی شده است این فناوری در کنار رویکرد مذکور مورد بررسی قرار داده شود تا موجب ارائه مدل تبیینی جامع و نوین از مؤلفه های نگهداری تعمیرات هوشمند با رویکرد"ناب، چابک، تاب آور، سبز و در بستر فناوری تحول آفرین اینترنت اشیاء گردد. روش: در این پژوهش از روش فراترکیب استفاده میگردد به این ترتیب که با استخراج سوالات پژوهش، جست و جوی تمامی مقالات از سال 2015 تاکنون و در پایگاههای: وب آف ساینس، اسکوپوس، گوگل اسکالر و جهاد دانشگاهی و ایرانداک و با اعمال قیدهای مربوطه، ارزیابی مقالات با استفاده از ابزار برنامه مهارتهای ارزیابی حیاتی، استخراج اطلاعات از مقالات، تجزیه و تحلیل و ترکیب نتایج، کنترل کیفیت پژوهش، نتایج و یافتهها ارائه میگردد. به این ترتیب تعداد 333 مقاله استخراج میگردد که پس از پالایش مقالات از نوع: عناوین، چکیده و کیفیت، از تعداد 35 مقاله مقولههای اصلی و فرعی بدست می آید. یافتهها: بر اساس یافته های پژوهش، 44 کد باز عوامل مرتبط با نگهداری و تعمیرات هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء و با رویکردهای «ناب، چابک، تاب آور، سبز» و بر بستر اینترنت اشیاء را تبیین کردند که با بررسی مفاهیم نزدیک به هم این کدها به 20 کدمحوری منتهی گردید و در مرحله آخر کدهای محوری در چهار مقوله اصلی دربرگیرندۀ: انگیزههای درون سازمانی، انگیزههای برون سازمانی، تصمیم گیری مبتنی بر داده، مدیریت سرمایه انسانی دسته بندی شدند. بر اساس یافتههای پژوهش، در مقوله اصلی «انگیزههای درون سازمانی» دربرگیرندۀ هشت کد باز در قالب پنج کد محوری «کاهش هزینهها و افزایش سودآوری» و «یکپارچگی جریان داخلی اطلاعات»، «تصمیمگیری گروهی»، «گردش مالی»، «محدودیت های مالی» است. در مقوله «انگیزههای برون سازمانی» هشت کدباز در قالب چهار کدمحوری «جلب رضایت مشتری»، «تقاضای اجتماعی»، «یکپارچگی جریان خارجی اطلاعات»، «الزامات قانونی» دسته بندی شدند. در مقوله«تصمیمگیری مبتنی بر داده» 16 کدباز در قالب6 کد محوری «گردآوری هوشمند اطلاعات»، «کیفیت اطلاعات» و «تصمیم گیری مبتنی بر داده»، «امنیت اطلاعات»، «تصمیمگیری خودکار» و «تجزیه و تحلیل داده» دسته بندی شدند. در مقوله «مدیریت سرمایه انسانی» تعداد 10 کد باز در قالب پنج کدمحوری «مهارتهای تحلیلی»، «فرهنگ سازمان»، «پشتیبانی مدیریت»، «مهارتهای سازگاری»، «مهارتهای فناوری ارتباطات و اطلاعات»، طبقهبندی شدند. نتیجهگیری: از آنجاییکه الگوی ارائه شده در این پژوهش همزمان نگهداری و تعمیرات هواپیما با رویکردهای «ناب، چابک، تابآور، سبز» و مبتنی بر اینترنت اشیاء را مورد بررسی قرار داده است در واقع پژوهشهای پیشین را توسعه داده و از رویکرد به نسبت جامعتری برخوردار است و در واقع نوآوری این پژوهش به کارگیری توأمان این رویکردها بر بستر اینترنت اشیاء و در صنعت هواپیمایی است. به این ترتیب الگوی ارائه شده میتواند کمک شایانی به کسبوکارهای حوزه صنعت هواپیمایی در شناسایی و بهکارگیری این مؤلفهها و سپس بهرهمندی از مزایای آنها در کسبوکار مربوطه داشته باشد.