تحلیل راهبرد بومی‌سازی در ترجمه محمد حزبایی‌زاده از رمان «خواب در باغ گیلاس»

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد رشته مترجمی زبان عربی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22054/rctall.2025.88585.1811
چکیده

بومی‌سازی یکی از راهکارهای است که غالبا مترجمان زبردست در ترجمه متون ادبی از بهره می‌‌برد تا ترجمه خود رنگ و بوی زبان مقصد را بدهند و آن را برای خوانندگان این زبان جذاب‌‌تر کنند. در کتاب‌‌های نظری که به بومی‌‌سازی پرداخته‌‌ شده این تکنیک به گونه توصیف شده که به نظر می‌‌رسد حاصل ذوق و سلیقه مترجم و دانش گسترده وی در زبان مقصد است. نگارندگان در این جستار با مقایسه ترجمه رمان «خواب در باغ گیلاس» اثر محمد حزبایی‌زاده با متن عربی به مسأله بومی‌سازی پرداخته. یافته‌‌های این پژوهش نشان می‌‌دهد بومی‌‌سازی به چهار شکل در این ترجمه نمایان می‌‌شود: بومی‌سازی واژگانی، بومی‌سازی مبتنی بر سیاق، بومی‌سازی اصطلاحی و لغزش در بومی‌سازی که علاوه بر ذوق و سیلقه مترجم عواملی مانند غلبه رنگ و بوی اصطلاحی بر عبارت مورد نظر، سیاق متن و همچنین کم ‌دقتی یا غور بیش از حد مترجم در حال و هوای زبان مقصد به گونه‌‌ای که مسأله بومی‌‌سازی برای وی در اولویت قرار گیرد، نیز دخالت دارد.