توسعه‌ی یک سیستم کنترل تطبیقی دو‌لایه‌ی بلادرنگ برای کاهش پاسخ لرزه‌ای سازه‌های بلندمرتبه با بهره‌گیری از فراسازگاری و الگوریتم جستجوی اکسترمم

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

2 گروه مهندسی عمران، واحد صوفیان، دانشگاه آزاد اسلامی، صوفیان، ایران

doi
10.22060/ceej.2026.24229.8344
چکیده

در این پژوهش، یک چارچوب کنترل تطبیقی بلادرنگ با معماری دولایه برای کاهش پاسخ‌های لرزه‌ای سازه‌های بلند و دارای رفتار غیرخطی ارائه می‌شود. ساختار پیشنهادی شامل یک کنترل‌کننده تطبیقی پایه و یک لایه فراسازگار است که با بهره‌گیری از یک الگوریتم جستجوی اکسترمم فیلترگذاری‌شده، پارامترهای تطبیق را به‌صورت برخط تنظیم می‌کند. کنترل‌کننده پایه سیگنال کنترلی را بر اساس قوانین تطبیقی خروجی‌محور تولید کرده و لایه فراسازگار با تخمین لحظه‌ای گرادیان تقریبی تابع عملکرد، جهت و نرخ به‌روزرسانی ضرایب کنترلی را تعیین می‌نماید. این سازوکار بدون اتکا به مدل دقیق سازه و بدون نیاز به شناسایی اولیه، امکان سازگاری بلادرنگ با تغییرات ناگهانی یا تدریجی مشخصات دینامیکی، رفتارهای غیرخطی نظیر هیسترزیس و نامعینی‌های ساختاری را فراهم می‌آورد. ساختار iRT-SAC به‌گونه‌ای طراحی شده است که کران‌داری پارامترهای تطبیق و پایداری حلقه‌بسته تحت شرایط عملیاتی دشوار حفظ شود و درعین‌حال نیاز به بازتنظیم دستی یا بازمدل‌سازی کاهش یابد. برای ارزیابی عملکرد، روش پیشنهادی روی سازه ۲۰ طبقه بنچمارک اوهتوری و همکارانش شبیه‌سازی و با کنترل‌کننده‌های مرجع از جمله LQG، H_∞، کنترل فازی و Clipped-LQG مقایسه شده است. نتایج بیانگر کاهش حدود %۶۰ در جابه‌جایی نسبی بین‌طبقه‌ای و حفظ پایداری حلقه‌بسته در حضور عدم‌قطعیت‌های شدید و رفتار غیرخطی است. به‌طور کلی، iRT-SAC یک رویکرد تطبیقی کم‌وابسته به مدل، مقاوم و مناسب برای پیاده‌سازی عملی در سازه‌های بلند و پیچیده محسوب می‌شود.